nandoonline

Belichting meten in het donker

Mariapeel in de nacht, 6,5 minuten belichting met ISO400 en f/8

Het is moeilijk om in een heel duistere omgeving de juiste belichting te bepalen. Neem het bovenstaande voorbeeld: een landschap net buiten het dorp Griendtsveen. Het is een donkere omgeving waar het enige licht van de lucht afkomstig is. Hoe bepaal ik zo snel mogelijk de juiste, of beter gezegd de gewenste belichtingstijd? Dat ga ik hier uitleggen.

Avond opname met kunstlicht: ISO100 | f/8 | 8 sec belichtingstijd

De belichtingsmeter in een camera kan een sluitertijd van maximaal 30 seconden weergeven. Dat werkt uitstekend voor nachtopnamen in stadse omgevingen waar veel kunstlicht is. Stel daarvoor de camera op diafragmavoorkeuze in, kies een diafragma en ISO waarde, en laat de bijbehorende sluitertijd door de camera instellen. Is de foto niet goed belicht corrigeer dan met over- of onderbelichten of stel de camera handmatig in aan de hand van de belichtingsmeter van de camera.

Als het kunstlicht ontbreekt wordt het moeilijker en zal 30 seconden niet meer voldoende zijn om een goed belichtte opname te krijgen.

Bij belichtingstijden die langer dan 30 seconden bedragen laat de ingebouwde belichtingsmeter van de camera verstek gaan en zal op een andere manier de juiste belichting bepaald moeten worden. Gokken is een mogelijkheid. Op het scherm van de camera kun je snel genoeg zien of een foto de juiste belichting heeft. Maar dit gokken kan bij belichtingstijden van in de orde van 10 minuten een aardige hoeveelheid tijd kosten. Voor je het weet ben je bij vier pogingen al een uur bezig en dan heb je nog maar één foto gemaakt. Helemaal als de ruisonderdrukking van de camera aan staat.

Dit is bijna niet werkbaar. Dan moeten we toch weer terug grijpen naar de belichtingsmeter van de camera.
De maximale sluitertijd die de meter kan aangeven is 30 seconden. Dit is onafhankelijk van de andere instellingen. Ook wanneer de camera ‘op zijn gevoeligst’ ingesteld staat. En daarin ligt het geheim van het belichting meten in donkere omgevingen.

De camera op de meest gevoelige instelling – nu kan de belichtingsmeter wel meten

Stel de camera als volgt in:

  • diafragma zo ver mogelijk open
  • belichtingsmeter op manual of diafragmavoorkeuze
  • ISO zo hoog mogelijk, of zo hoog dat de belichtingsmeter weer “iets kan aangeven”

In de bovenstaande voorbeeldfoto is het scherm van een EOS 1Dmk3 weergegeven waarbij de ISO ingesteld staat op 6400. De grootst mogelijke diafragma opening is gekozen (f/2,8). En wat blijkt: de belichtingsmeter geeft aan dat bij 30 seconden belichtingstijd de foto 1 stop onderbelicht is (de schaalverdeling aan de rechtkant van het scherm laat dit zien).

Dit voorbeeld is wel voor een héél donkere omgeving, maar het illustreert perfect het principe. Als ik in de bovenstaande situatie een foto zou maken is deze 1 stop onderbelicht, èn heeft deze foto héél veel ruis, èn is de scherptediepte niet wat ik graag zou willen. Maar het geeft de basis om de juiste belichtingstijd bij een lagere ISO of een kleiner diafragma uit te rekenen.

Reken maar mee als ik de ISO waarde ga verzetten:

  • f/2,8 + ISO6400 = 30 seconden belichtingstijd
  • f/2,8 + ISO3200 = 60 seconden (1 minuut)
  • f/2,8 + ISO1600 = 120 seconden (2 minuten)
  • f/2,8 + ISO800 = 240 seconden (4 minuten)
  • f/2,8 + ISO400 = 480 seconden (8 minuten)
  • f/2,8 + ISO200 = 960 seconden (16 minuten)

Dan kan ik ook nog gaan diafragmeren:

  • f/4 + ISO200 = 32 minuten
  • f/5,6 + ISO200 = 64 minuten
  • f/8 + ISO200 = 128 minuten
  • f/11 + ISO200 = 256 minuten

Natuurlijk is het niet aan te raden om zo lang te gaan belichten. Het moet werkbaar blijven, dus kan er een tussenweg gekozen worden qua belichting. Zelf zou ik kiezen voor ISO800 (4 minuten) met diafragma f/4 (maakt dan 8 minuten belichtingstijd) of f/5,6 (wat 16 minuten belichtingstijd oplevert).

Laten we nog even terug kijken naar de foto waarmee ik dit artikel heb geopend. Daar ben ik begonnen met de camera in te stellen op diafragma f/4 en ISO1600. De belichtingsmeter kon op dat moment een belichtingstijd van 25 seconden weergeven. Daarmee ben ik gaan rekenen:

ISO400 | f/8 | 6,5 minuut

  • 25 seconden met f/4 en ISO1600
  • 50 seconden met f/4 en ISO800
  • 100 seconden met f/4 en ISO400
  • 200 seconden met f/5,6 en ISO400
  • 400 seconden met f/8 en ISO400

Die 400 seconden is gelijk aan 6 minuten en 40 seconden. Ik heb deze tijd afgerond naar 6,5 minuten.

Als laatste nog een tip voor fotograferen in hele donkere omgevingen: De belichtingsmeter van de camera zal er altijd vanuit gaan dat het daglicht is, ook ‘s-nachts. Zorg daarom voor 1 of 2 stops onderbelichting om dat nachtelijke beeld ook in de foto terug te zien. Experimenteer hiermee voor het beste resultaat.

Strooilicht in de Groote Peel (ISO400, 30 seconden, f/5)

4 Thoughts on “Belichting meten in het donker

  1. Ik hou van die lange sluitertijden, ze geven toch een grote meerwaarde aan het beeld.

  2. Reblogged this on Iris Pinson.

  3. Altijd weer leuk leesvoer van je Nando. Helder en duidelijk voor wie dit nog niet wist. Je zou cursussen moeten gaan geven 😉
    Gr. Gaab

  4. Pingback: Licht in de duisternis | nandoonline

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)

Post Navigation

%d bloggers like this: