Canon EF 85mm f/1,4L IS vs Canon EF 85mm f/1,2L II

Er zijn twee objectieven die ik voor bruiloften en portretten het liefst gebruik: een 35mm objectief en een 85mm objectief. Het zou mogelijk zijn om deze twee brandpunten in één zoom objectief ter beschikking te hebben, bovendien met alle brandpunten ertussen, maar dat is niet hetzelfde. Het mooie van deze twee is de lichtgevoeligheid die je ter beschikking krijgt, en de daarbij behorende (geringe) scherptediepte. Bovendien is de kwaliteit van het beeld vaak beter, hoewel ik betwijfel of dit in de praktijk zichtbaar zal zijn zonder vergelijkingsmateriaal.

Het
Het “magische” duo (lichtelijk overdreven verwoord) voor bruiloften en portretten: een 35mm en 85mm objectief.

Een 85mm brandpunt is, samen met een 135mm ideaal voor portretten. Deze brandpuntsafstanden geven de mogelijkheid om zonder enige vertekening een portret te fotograferen. De 135mm is zo lang dat de afstand tot je onderwerp (of model) wat groter moet worden, terwijl een 85mm objectief juist de mogelijkheid geeft om iets dichterbij te blijven. Een 85mm objectief op een cropcamera gedraagt zich ongeveer als een 135mm objectief, waardoor het ook op camera’s met kleinere sensoren een uitstekende portretlens is.

Het grote voordeel van een vast brandpunt boven een zoom objectief is de lichtgevoeligheid, ofwel: de maximale lensopening. In 1989 bracht Canon de EF 85mm f/1,2 USM uit, met een extreem grote lensopening voor een ongeëvenaarde bokeh (bokeh = kwaliteit van onscherpte). In maart 2006 werd dit objectief opgevolgd door de tweede versie met een verbeterde autofocus snelheid en beeldkwaliteit. Nu, in 2017, is er een nieuwe 85mm bij gekomen; de EF 85mm f/1,4L IS USM

De EF 85mm f/1,2L II USM en de EF 85mm f/1,4L IS USM naast elkaar, mèt en zonder zonnekap
De EF 85mm f/1,2L II USM en de EF 85mm f/1,4L IS USM naast elkaar, mèt en zonder zonnekap

De EF 85mm f/1,4L IS is geen vervanger van de f/1,2 versie. Beide objectieven zullen beschikbaar blijven. Reden te meer om deze twee zwaargewichten eens naast elkaar te leggen om de verschillen te zien, want welke versie moet je nu kiezen?

Uiterlijk

De twee objectieven zijn totaal verschillend wat betreft het uiterlijk. De nieuwe f/1,4 versie ziet er hetzelfde uit als de meest recente L-klasse objectieven, met hetzelfde “handgevoel”. De meest opvallende verschillen met de oude f/1,2 is natuurlijk het formaat. De f/1,4 is langer geworden, en iets smaller. Het gewicht ligt 75 gram lager, wat het gewicht net onder een kilo brengt, maar wat nagenoeg verwaarloosbaar is. Doordat de f/1,4 iets langer is, en daardoor lekker in de hand ligt, voelt deze iets stabieler aan. Met één hand fotograferen wordt echter wel zwaarder omdat het zwaartepunt van camera en lens verder naar voren komt te liggen.

Het formaat van de EF 85mm f/1,4L IS brengt iets minder balans (met één hand fotograferen is minder makkelijk) maar een camera met deze lens ligt wel stabieler in de hand.
Het formaat van de EF 85mm f/1,4L IS brengt iets minder balans (met één hand fotograferen is minder makkelijk) maar een camera met deze lens ligt wel stabieler in de hand.

 

Scherpstelling en beeldstabilisatie

Het allergrootste verschil tussen deze twee objectieven is in de scherpstelling te vinden. De oude f/1,2 maakt gebruik van een elektronische scherpstelling waarbij de camera aan moet staan om de focus te kunnen gebruiken, zelfs als deze op handmatig ingesteld staat.  Bovendien is de scherpstelling van de f/1,2 alles behalve snel, wat begrijpelijk is als je bedenkt hoeveel glas de autofocus motor moet verplaatsen, en hoe nauwkeurig in verband met die flinterdunne scherptediepte. Hoewel de snelheid voor mij nooit een probleem is geweest, was de elektronische scherpstelling soms vervelend en altijd duidelijk hoorbaar.

De f/1,4 heeft een modern autofocus systeem gekregen, zoals we dat van (bijna) alle andere objectieven kennen. Het is beduidend sneller, stiller en het is nu mogelijk om handmatig scherp te stellen, zelfs zonder dat de camera aan staat. Dit kan met de f/1,2 absoluut niet. Een andere prettige bijkomstigheid is het volledig intern scherpstellen; het objectief wordt niet langer wanneer je de minimale scherpstelafstand bereikt. Dat doet de f/1,2 wel, en hoewel dit met een zonnekap geplaatst totaal geen probleem is, leverde het wel irritatie op wanneer het objectief in die stand van de camera gehaald werd: je moet het objectief weer op de camera plaatsen om die uitstekende lens terug te kunnen draaien.

De lens verandert in lengte bij het focussen. Even de lens indraaien lukt niet als de lens niet op een camera zit die
De lens verandert in lengte bij het focussen. Even de lens indraaien lukt niet als de lens niet op een camera zit die “aan” staat.

 

Canon heeft de keuze gemaakt om de EF 85mm f/1,4L te voorzien van een beeldstabilisatie tot maximaal 4 stops. Hoewel beeldstabilisatie geen invloed uitoefent op de bewegingen van een onderwerp, heeft het zeker meerwaarde voor de fotograaf. Volgens de aloude regel dat [1 / brandpunt] gelijk is aan de minimale sluitertijd, zou 1/85 sec zeker nodig zijn voor echt scherpe foto’s (en zelfs dit is discutabel vanwege de resolutie die heden ten dage gebruikt kan worden). Met de beeldstabilisatie zou in theorie een sluitertijd van 1/4 seconde mogelijk zijn zonder angst voor onscherpte door de trillende hand van de fotograaf. Natuurlijk is een dergelijke lange sluitertijd niet aan te raden is voor portretten, maar de beeldstabilisatie levert zeker meerwaarde op bij snellere sluitertijden in combinatie bij gebruik van de minimale scherptediepte. Het wordt veel makkelijker om de scherpte op het gewenste punt te leggen en het vervolgens daar te houden.

Beeldstabilisatie van 4 stops levert een groot voordeel op, zeker bij gebruik van minimale scherptediepte. Bovendien heeft het objectief een iets kortere minimale scherpstelafstand.
Beeldstabilisatie van 4 stops levert een groot voordeel op, zeker bij gebruik van minimale scherptediepte. Bovendien heeft het objectief een iets kortere minimale scherpstelafstand.

 

Een klein detail is de minimale scherpstelafstand. Deze is van 0,95 meter op de f/1,2 versie naar 0,85 meter op de f/1,4 versie gegaan. Hoewel dit in eerste instantie niet veel verschil lijkt (10 centimeter) levert dit de mogelijkheid om je portret nèt dat krapper in beeld te krijgen, met een flinterdunne scherptediepte van 7,6 millimeter. De f/1,2 op minimale afstand haalt “slechts” 8,1 millimeter scherptediepte.

Scherptediepte

Hoe groter de lensopening, hoe kleiner de scherptediepte wordt. Het verschil tussen een lensopening van f/1,2 en f/1,4 is gering; 1/3 stop. Het verschil in scherptediepte bij een typische portret foto met een fullframe camera  is als volgt (bron: www.dofmaster.com):

4 meter afstand

  • f/1,4 : scherptediepte van 3,91 tot 4,09 meter (18 centimeter)
  • f/1,2 : scherptediepte van 3.92 tot 4,08 meter (15 centimeter)

2 meter afstand

  • f/1,4 : scherptediepte van 1,978 tot 2,023 meter (4,5 centimeter)
  • f/1,2 : scherptediepte van 1.981 tot 2,029 meter (3,78 centimeter)

1 meter afstand

  • f/1,4 : scherptediepte van 99,5 tot 100,5 meter (1,07 centimeter)
  • f/1,2 : scherptediepte van 99,6 tot 100,5 meter (0,9 centimeter)

Je leest het goed; het verschil is bijzonder klein en alleen op de grotere afstand echt meetbaar. Voor de scherptediepte is het niet nodig om die 1/3 stop grotere lensopening te hebben. Sterker nog; als je de minimale scherpstelafstand meetelt zal de minimale scherptediepte die bereikt kan worden bij de f/1,4 kleiner zijn dan bij de f/1,2.

Dit minimale verschil zal in de praktijk alleen in uitzonderingssituaties zichtbaar zal zijn. Afgezien van de koele cijfers is het wel interessant om te kijken hoe de bokeh van deze objectieven is; de kwaliteit van de onscherpte.

Het blijft indrukwekkend, die grote lensopening van de f/1,2 versie. Maar ook de f/1,4 versie is enorm te noemen.
Het blijft indrukwekkend, die grote lensopening van de f/1,2 versie. Maar ook de f/1,4 versie is enorm te noemen.

 

Bokeh

Het Japanse woord bokeh bekent “onscherpte”. Het wordt in de fotografie gebruikt om de kwaliteit van de onscherpte aan te duiden. Het is geen meetbare waarde, maar onderhevig aan persoonlijke smaak en voorkeur. de EF 85mm f/1,2L II staat bekent om “de ongeëvenaarde bokeh”, maar het kan zo maar zijn dat de onscherpte die dit objectief levert niet naar ieders smaak is. Hoewel de minimale scherptediepte van beide objectieven nagenoeg hetzelfde is (minder als een halve centimeter scherptediepteverschil op 2 meter afstand is mijn inziens verwaarloosbaar), kan de uitstraling van de foto helemaal anders zijn. Oordeel zelf.

Het verschil in onscherpte van beide objectieven bij maximale lensopening.
Het verschil in onscherpte van beide objectieven bij maximale lensopening.
Een uitsnede uitvergroot om goed te zien hoe de bokeh ringen eruit zien
Een uitsnede uitvergroot om goed te zien hoe de bokeh ringen er bij deze twee objectieven uit zien, en hoe ze verschillen

Beeldkwaliteit

De beeldkwaliteit van de twaalf jaar oude f/1,2 is natuurlijk al lang voorbij gestreefd door alle concurrenten. Dat is logisch. Niettemin levert dat oude objectief nog een prima resultaat, zeker met de beeld correcties die in de nabewerking gedaan kunnen worden.  Wat scherpte in de hoeken betreft zal elk moderner objectief beter scoren dan de f/1,2.

Voor het gebruik van dit soort objectieven zal mijn inziens de scherpte in de hoeken van secundair belang zijn. Wat mogelijk wel storend kan worden is de chromatische aberratie, waarbij diverse golflengtes licht (de kleuren) anders door het objectief reizen en zo de paarse of groene randen rond contrastrijke overgangen kan veroorzaken.

Chromatische abberatie is hier te zien als een paarse rand rond de hand. Dit is te corrigeren in de nabewerking. (EF 85mm f/1,2L II @ f/1,6)
Chromatische aberratie is hier te zien als een paarse rand rond de hand. Dit is te corrigeren in de nabewerking. (EF 85mm f/1,2L II @ f/1,6)

 

In de meeste situaties zal achteruitgang van beeldkwaliteit in de hoeken totaal wegvallen door het gebruik van een kleine scherptediepte. Enige vignetering zal bovendien de aandacht eerder op het onderwerp leggen, dan dat het storend is. (EF 85mm f/1,2L II @ f/2,8)
In de meeste situaties zal achteruitgang van beeldkwaliteit in de hoeken totaal wegvallen door het gebruik van een kleine scherptediepte. Enige vignetering zal bovendien de aandacht eerder op het onderwerp leggen, dan dat het storend is. (EF 85mm f/1,2L II @ f/2,8)

 

Bij de EF 85mm f/1,4L IS is er nauwelijks sprake van chromatische aberratie, en wat er nog aanwezig is zal heel eenvoudig te corrigeren zijn.

Een vergroting van de hoek linksboven laat nauwelijks enige kleurafwijking zien. (EF 85mm f/1,4L IS @ f/7,1)
Een vergroting van de hoek linksboven laat nauwelijks enige kleurafwijking zien. Er dient wel vermeld te worden dat deze foto niet met de grootste lensopening is gemaakt. De lensopening kan invloed hebben op de mate van chromatische aberratie. (EF 85mm f/1,4L IS @ f/7,1)

 

Ook met f/1,4 is de hoeveelheid chromatische abberatie erg klein. (EF 85mm f/1,4L IS @ f/1,4)
Ook met f/1,4 is de hoeveelheid chromatische aberratie erg klein. (EF 85mm f/1,4L IS @ f/1,4)

In de praktijk

Het nieuwe EF 85mm f/1,4L IS objectief heb ik tijdens een aantal huwelijksreportages naar tevredenheid gebruikt. Het objectief ligt perfect in de hand, reageert snel (autofocus) waarbij er minder “hunten” (het zoeken naar scherpstelpunt) is, en de beeldstabilisatie is een heel prettige bijkomstigheid. Wat ik erg prettig vind is de stille autofocus motor. In tegenstelling tot de oude f/1,2 stelt het objectief nagenoeg geruisloos scherp, wat wel zo prettig is met een huwelijks ceremonie. Bovendien maakt de nieuwe motor het mogelijk om handmatig de scherpstelling aan te passen, zonder dat je de camera “actief” moet zetten.

Aritha en Teunis (8 maart 2017); EOS 1Dx + EF 85mm f/1,4L IS @ f1,4
Aritha en Teunis (8 maart 2017); EOS 1Dx + EF 85mm f/1,4L IS @ f1,4

 

Floor en Koen ( 6 april 2018): EOS 1Dx + EF 85mm f/1,4L IS @ f/3,2)
Floor en Koen ( 6 april 2018): EOS 1Dx + EF 85mm f/1,4L IS @ f/3,2)

 

Soraya (en Niels) (12 april 2018); EOS 1Dx + EF 85mm f/1,4L IS @ f/8)
Soraya (en Niels) (12 april 2018); EOS 1Dx + EF 85mm f/1,4L IS @ f/8)

De foto’s uit de nieuwe EF 85mm f/1,4L IS zien er fantastisch uit, zoals verwacht mag worden. Maar dat zijn de resultaten met de f/1,2 versie ook, ondanks de optische tekortkomingen zoals chromatische aberratie en onscherpte in de hoeken. Hoe groot het verschil tussen beide objectieven is zal alleen te zien zijn wanneer je de resultaten direct langs elkaar kunt leggen. Voor dat doel heb ik beide objectieven ingezet tijdens een korte portretfoto sessie, zodat ik de beelden uit de twee objectieven zo goed mogelijk naast elkaar kon vergelijken. Daaruit blijkt dat ik het verschil in bokeh te klein vind om een echte “winnaar” uit te kiezen. En toch voelt de f/1,2 versie net dat beetje anders, zowel in gebruik als in resultaat. Pas als je de foto’s naast elkaar ziet zie je dat er toch een heel klein, subtiel, verschil is. De foto’s van de f/1,2 hebben iets magisch over zich heen… maar misschien speelt mijn inbeelding me parten.

Een ding is mij duidelijk geworden; beide objectieven zijn fantastisch en aan elkaar gewaagd. De f/1,4 is beter en een echt werkpaard, de f/1,2 blijft simpelweg iets magisch over zich hebben.

 

vergelijk 85mm canon

 

vergelijk ef85L mm canon

 

vergelijk ef85L canon

 

vergelijk ef85L canon

 

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)