nandoonline

De grijskaart en de Big Stopper

Onlangs heb ik ervoor gekozen om een grijskaart aan te schaffen. Dat zijn van die kleine hulpmiddelen die misschien niet vaak gebruikt worden, maar die in bepaalde gevallen handig kunnen zijn. Omdat ik met regelmaat wat interieur fotografie ga doen zal een grijskaart een goed middel zijn om de witbalans netjes op orde te krijgen. Na lang wikken en wegen heb ik gekozen voor een Lastolite inklapbare grijskaart met de veelzeggende naam EzyBalance en niet een (kleiner) hard kartonnen kaartje. Of het de verstandige keuze is zal de komende tijd wel blijken. Eén ding is zeker, het 30cm grote oppervlakte van de Lastolite is een mooi formaat.

De Lastolite EzyBalance 18% grijskaart

Het moment dat ik de grijskaart in bezit had begon ik me af te vragen waar ik die kaart nog meer voor kan gebruiken. Het is voor momenten dat de witbalans van de foto er naast zit of helemaal fout is. Er zijn meerdere gelegenheden te verzinnen waarbij een grijskaart een graag gezien hulpmiddel kan zijn. Er is echter één gelegenheid waarbij ik altijd heel erg aan het worstelen ben met het instellen van de juiste witbalans; bij het gebruik van de Lee Big Stopper.

Lee Big stopper; 10 stops ND filter

In eerdere blog berichten heb ik geschreven over het effect op de witbalans van dit filter (gebruik van de Big Stopper). Fotograferen met dit filter levert zo’n grote kleurafwijking op dat de witbalans al snel richting de 10.000K moet gaan. Ik zeg bewust “in de richting” want die waarde is niet exact de juiste. Het fine tunen van die witbalans in een fotobewerkingsprogramma is een moeizaam werk. De enige manier om dat (bijna) perfect te krijgen zou het gebruik van een grijskaart kunnen zijn. En laat ik die nu eentje hebben. Tijd voor een test.

Ik ben naar de Groote Peel gegaan om het bekende ven Meerbaansblaak met de Big Stopper op de foto te zetten. Normaal gesproken zet ik de witbalans van de camera handmatig op 10.000K wanneer ik dit filter gebruik. Ik heb in dit beval bewust de witbalans op daglicht laten staan; de kleurcorrectie met de 18% grijskaart is dan het beste zichtbaar. Mijn zoon Aillas was zo vriendelijk om de foto te maken waarbij ik de grijskaart in handen heb.  De instellingen van de camera zijn op zo’n manier gekozen dat de sluitertijd niet al te lang werd. Dat betekent wel dat de instellingen niet gelijk zijn als bij de uiteindelijke foto. Of de sluitertijd, diafragma en ISO waarde effect heeft op de correctie verwacht ik niet, maar ik sluit het zeker niet uit. De foto zonder grijskaart is gemaakt met ISO100, f/8 en 30sec belichtingstijd, mèt grijskaart was dat f/4 en 8 seconden.

Foto voor de witbalans correctie, mèt grijskaart.<br />ISO100 - f/4 - 8sec

Foto voor de witbalans correctie, mèt grijskaart.
ISO100 – f/4 – 8sec

Zoals te zien is wordt de foto met de Big Stopper helemaal blauw. Dat had ik verwacht. Natuurlijk is de foto in RAW formaat gemaakt om het corrigeren van de witbalans direct in de RAW editor uit te voeren. Om dit te doen heb ik bij het openen van beide foto’s in het programma Digital Photo Pro (DPP) de pipet gebruikt om de witbalans af te regelen op de grijskaart, simpelweg door met dat pipetje op de grijskaart die ik in handen heb te klikken. Is er een hele serie foto’s gemaakt? Dan kan de witbalans correctie naar deze tegelijkertijd naar de serie foto’s gekopieerd worden. Simpeler kan het niet.

Het corrigeren van de witbalans in DPP met behulp van een grijskaart

Natuurlijk is deze bewerking in elke RAW editor uit te voeren, hoogstwaarschijnlijk op een vergelijkbare methode. Mocht de voorkeur genieten om dit op een JPEG of TIFF bestand in een fotobewerkingsprogramma zoals Photoshop te doen, ook dat is mogelijk. Ik zou echter aanraden om dit in de RAW workflow uit te voeren. Dat heeft het minste effect op de kwaliteit van de foto. Voor welke manier ook gekozen wordt, het resultaat van deze eenvoudige bewerking is te zien in de onderstaande twee beelden. Links direct uit de camera, rechts gecorrigeerd met de 18% grijskaart.

      

Er zijn een paar dingen opgevallen bij het gebruik van de grijskaart met een Big Stopper. Het effect van een ND filter van deze sterkte is het evenredig versterken van de vignetering. Dat betekent dat de hoeken van de foto donkerder zullen worden. In het voorbeeld dat ik hier laat zien is de grijskaart redelijk ver tegen de rand van de foto gehouden. Dat betekent dat het niet meer exact 18% grijs zal zijn omdat we last kunnen of zullen hebben van die vignetering. Hoe sterk dat effect is, hangt af van het type en kwaliteit objectief dat er gebruikt wordt. Een volgende keer zal ik de grijskaart meer in het midden van de foto moeten houden. Of natuurlijk het hele beeld laten vullen. Deze Lastolite EzyBalance is daar groot genoeg voor.

Een ander punt waar op gelet moet worden is de lichtomstandigheid. Zorg dat de foto van de grijskaart onder dezelfde omstandigheden gemaakt wordt als de foto. Met andere woorden: vlak na elkaar en op elke nieuwe locatie een nieuwe foto van de grijskaart. Gedurende de dag veranderen de lichtomstandigheden met de minuut. Dit zal altijd invloed hebben, dus maak een nieuwe grijskaart foto wanneer het licht merkbaar verandert.

Er is nog één ding dat zinvol kan zijn. Door de grijskaart onscherp op de foto te zetten zal de tint van de kaart egaler worden dan als er scherp gesteld wordt. Op die manier voorkom je dat er schaduwen of andere oneffenheden een rol gaan spelen bij het gebruik van het pipetje.

De uiteindelijke foto die ik op deze plek aan het Meerbaansblaak heb gemaakt is de onderstaande foto. Ik heb er hier voor gekozen om een hele lange sluitertijd te nemen; maar liefst 4 minuten met f/22 en ISO50. Voor de witbalans correctie heb ik de bovenstaande foto met grijskaart gebruikt. Met tevredenheid.

Vier minuten Meerbaansblaak

 

6 Thoughts on “De grijskaart en de Big Stopper

  1. Ik als beginnende amateur, lees deze blog met open mond, al snap ik het half. Er gaat een hele wereld voor mij open. En ik heb het al zo druk met de sterrenwacht op mijn manier.

    • Dit soort dingen moet je toepassen als ‘het moment gekomen is’. Alles op z’n tijd :)
      Ik vraag me af, hoe wordt er bij de sterrenwacht met witbalans omgegaan als het om deepsky fotografie gaat? Ik heb zo mijn manier, maar wellicht kan het ook anders.

  2. Jan Huijbers on 26/11/2013 at 10:44 pm said:

    Het bestaan van een grijskaart is mij bekend maar hier leg je nog eens goed uit hoe die toe te passen. Toch wordt de grijskaart naar mijn idee niet erg veel gebruikt door de ‘gemiddelde’ natuurfotograaf. Wordt er dan ‘gegokt’ om uiteindelijk een goede witbalans te krijgen ? Het maakt ook niet uit of je bij het maken van de foto de witbalans op automatisch of bv bewolkt zet ?

    Jan

    • Ik geloof niet dat het gebruik van de grijskaart in normale gevallen echt nodig is. Mijn witbalans staat altijd op daglicht ingesteld wanneer ik mijn landschappen fotografeer. Soms corrigeer ik achteraf, maar altijd op gevoel. Het zou ook zonde zijn als je een mooie rode zonsondergang met grijskaart zou corrigeren. Al het rode licht zal eruit gefilterd worden. Dat wil je toch niet 😉
      Een auto witbalans gebruik ik nooit. Die vertrouw ik niet.

  3. Miek on 31/03/2016 at 5:27 pm said:

    Nando, wat een kundig artikel schrijf je hier.
    Overigens ook een dik compliment voor alle andere adviezen, en tips en trucks die je zonder wikken en wegen met ons deelt.
    Ik waardeer dit zeer.
    Dank van:
    Miek

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)

Post Navigation

%d bloggers like this: