nandoonline

Een nieuwe sterrenregen?

Komeet 209P/LINEAR werd in februari 2004 ontdekt: een relatief lichtzwakke komeet die eens in de vijf jaar in de buurt van de zon komt. Twee jaar geleden werd er al voorspeld dat de Aarde door de wolk van stof en ijs zou gaan, die deze komeet ergens in 1800 achtergelaten heeft. Deze voorspelling is de laatste maanden een eigen leven gaan leiden waardoor er verhalen de ronde gingen dat er tussen de 100 en 400 meteoren per uur te zien zouden zijn. Het maximum van de sterrenregen, die heel kort is (maximaal 10 uur), was echter ergens in de vroege ochtend van 24 mei 2014, als de zon al ver boven de horizon zou staan. Dat maximum was dus niet in Europa te zien. Toch werden er rond 2:45 uur tussen de 25 en 100 ‘vallende sterren’ verwacht. Reden om te gaan kijken, hoewel ik niet kon geloven dat het echt zo spectaculair zou worden. Dat cynisme is ingegeven door de optimistische voorspellingen die eind vorig jaar werden gedaan over de zichtbaarheid van komeet ISON

De positie van de nieuwe meteorenzwerm tijdens het meest ideale moment

Het radiant van deze sterrenregen is in het sterrenbeeld Giraf (Camelopardalis), vlak bij de Poolster. Een gunstige plek aan de hemel voor het waarnemen van deze Camelopardalids meteorenzwerm. Bovendien stoorde de Maan niet, wat een mooie donkere nachthemel zou opleveren. Alsof het zo moest zijn werd het na een bewolkte dag kraakhelder na zonsondergang: ideaal voor het zien van deze nieuwe meteorenzwerm. En zo stonden we om 1:00 ‘s-nachts op een veld op de Stippelberg te kijken naar de komst van veel vallende sterren terwijl de camera druk aan het fotograferen was.

De sterrenhemel richting het Noorden. Wie ziet het sterrenbeeld Casseiopeia?

De sterrenhemel richting het Noorden. Wie ziet het sterrenbeeld Casseiopeia?

Vallende sterren fotograferen is niet makkelijk. De kleine lichtflitsen die veroorzaakt worden door stofjes die in de atmosfeer verbranden zijn heel kort en in veel gevallen niet bijzonder fel. Alleen de grotere heldere zien we goed, en dan nog niet altijd op de foto. Dat komt omdat deze flitsjes heel, heel kort zijn zijn. Veel te kort om goed op de foto te krijgen. Het is dus belangrijks om zoveel mogelijk licht te vangen. En dat kan alleen door het diafragma zo ver mogelijk open te zetten, en de ISO zo hoog mogelijk. In ons met lichtvervuiling geteisterde landje is dat moeilijk omdat de achtergrond veel te licht is om dit goed te doen. Bovendien overstraalt het omgevingslicht veel lichtzwakke meteoren. Het is daarom belangrijk om een zo donker mogelijke plek te vinden. De bovenstaande foto is gemaakt met f/1,4 en ISO 1600 (10 seconden belichtingstijd), maar eigenlijk had ik nog beter ISO 3200 kunnen gebruiken – mits de camera dit aankan, en de foto’s niet overladen worden met ruis. En dan is het een kwestie van continu foto’s maken en hopen dat er in het beeldveld van de camera meteoren door de hemel schieten, die helder genoeg zijn om geregistreerd te worden.

Twee vallende sterren in één foto? Of toch niet?

Twee vallende sterren in één foto? Of toch niet?

Vaak is het thuis pas te zien of er iets op de foto staat. Het is een kwestie van elke foto goed bekijken. Eén zo’n foto staat hierboven afgebeeld, en nauwkeurig kijken laat twee ‘vallende sterren’ zien (in de cirkel vergroot). Ten minste, daar lijkt het op. Maar helaas is er meer aan de hemel te zien dan alleen vallende sterren. Vliegtuigen is er een van, en die zijn heel duidelijk. Satellieten zijn wat moeilijker te onderscheiden tegen de achtergrond van sterren, maar wel herkenbaar (het ISS is de opvallendste van allemaal). Maar de zogenaamde Iridium flares lijken op de foto in eerste instantie een vallende ster. Het streepje in het bovenste cirkeltje is een Iridium flare.

In veel gevallen duurt een Iridium flare langer dan de sluitertijd. Soms 30 seconden, soms zelfs langer. Dat betekent dat het ‘streepje’ in veel gevallen verdeeld is over meerdere achtereen genomen foto’s. Bovendien is het verloop van een Iridium flare heel regelmatig. Een vallende ster wordt steeds helderder en dooft dan heel snel, of het is een heel lichtzwak streepje. In het onderste cirkeltje is een echte vallende ster te zien. Vergelijk de twee maar eens goed.

Ik heb alle foto’s doorgenomen en de foto’s met een vallende ster samengevoegd tot één enkele foto (de eerste foto in dit blogbericht). Er zijn in totaal 5 vallende sterren op de foto gekomen, maar geen van allen helder of opvallend. De voorspelde hoeveelheid vallende sterren is bij geen lange na gehaald, waardoor weer blijkt dat de voorspellingen weer eens veel te optimistisch was. De volgende twee deelvergroting uit de eerste foto in dit blogbericht laat de vallende sterren duidelijker te zien.

Deelvergroting uit de grotere foto, met Casseiopeia duidelijk weergegeven.

Deelvergroting uit de grotere foto, met Casseiopeia duidelijk weergegeven.

Een extreme deelvergroting laat de vallende sterren duidelijker zien.

Een extreme deelvergroting laat de vallende sterren duidelijker zien.

Of alle vallende sterren in de foto ook daadwerkelijk van de nieuwe sterrenregen afkomstig zijn is onzeker. Een paar zeker, maar minimaal eentje niet. Echt spectaculair was de avond dus niet. Niet wat betreft de voorspelde zwerm vallende sterren. Maar de heldere nacht was bijzonder, met Jupiter, Mars en Saturnus duidelijk aan de hemel. En bovendien een mooie Melkweg die bij het sterrenbeeld Schorpioen achter de hemel verdween: net voor het mooiste deel van de Melkweg. Vorig jaar heb ik die melkweg prachtig in beeld gekregen tijdens de vakantie in Kroatië (Perseïden meteorenstorm). Maar deze nacht is het me gelukt om de melkweg bijzonder mooi in beeld te brengen. Mooier dan alle andere pogingen in Nederland tevoren. Na twee uur in het donker, wachtend op een sensationeel uitblijven van de voorspelde sterrenregen, bleek de foto van de melkweg het mooiste resultaat van de hele avond fotograferen.

De melkweg (fisheye: f/2,8, ISO3200, 30sec)

De melkweg (fisheye: f/2,8, ISO3200, 30sec)

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)

Post Navigation

%d bloggers like this: