nandoonline

Elke maand een supermaan

Heb je de supermaan op 14 november 2016 gezien? Of was het bewolkt en heb je het daarom gemist? Wees gerust, zo sensationeel als de media het deden voorkomen is het niet. Bovendien, een supermaan komt gemiddeld een tot twee keer per jaar voor.

De grootste Maan van de eeuw. Een supermaan, een spektakel dat pas weer in november 2034 te zien is. Maar liefst 30% helderder en 14% groter. Dit mag je niet missen! Internet staat er bol van en de foto’s van de supermaan verschijnen overal. Veel van die foto’s zien er dan uit als de volgende foto, afgezien van het vliegtuig dan.

Volle Maan (400mm brandpunt; ISO400; f/6,3; t=1/500sec)

Volle Maan – Supermaan of geen supermaan? (400mm brandpunt; ISO400; f/6,3; t=1/500sec)

Wie kan mij vertellen of dit een supermaan is? Ziet de Maan er groter uit als anders? Of is de grootte hetzelfde als anders? Ik durf te wedden dat niemand aan de hand van een dergelijke foto kan vertellen of het hier om een supermaan gaat of niet.

De waarheid is, dat dit inderdaad een supermaan is. Om precies te zijn de supermaan van 28 september 2015, de nacht dat deze Maan volledig door de schaduw van de Aarde werd verduisterd. Het stond bekend als de nacht van de superbloedmaan.

Dit voorbeeld laat twee dingen zien: een supermaan is niet echt herkenbaar, en een supermaan komt vaker voor dan een enkele keer. Het is waar dat de supermaan van 14 november de grootste van de eeuw is, maar zoveel groter is het niet. Om precies te zijn 14% groter dan de kleinste Maan die we aan de hemel kunnen aantreffen, de zogenaamde micromaan.

Bijna volle maan met 40mm brandpunt. Dit komt wat vergroting betreft ongeveer overheen met wat we zien met het blote oog. (40mm brandpunt; ISO200; f/11; t=10sec + aparte belichting voor de Maan)

Bijna volle maan met 40mm brandpunt. Dit komt wat vergroting betreft ongeveer overheen met wat we zien met het blote oog. (40mm brandpunt; ISO200; f/11; t=10sec + aparte belichting voor de Maan)

De bovenstaande foto is gemaakt met 40mm brandpunt. De grootte van de Maan in deze foto komt vrijwel overheen met hoe we dit met het blote oog zien. Stel je voor dat deze maanschijf 14% groter zou zijn; dat is vrijwel niet merkbaar. Dat verschil is gewoonweg heel klein. Bovendien is het niet zo dat de Maan van de ene op de andere dag in formaat verandert. Dat gaat geleidelijk, elke dag een klein beetje meer – of minder als de Maan weer kleiner wordt.  Zelfs de helderheid zal nauwelijks merkbaar toenemen, ook niet voor de fotograaf die in dit geval een lichttoename van 1/3 stop zou zien ten opzichte van de kleinste Maan.

Verschil tussen een supermaan en micromaan: de grootste schijf en de kleinste. (credit: APOD: http://apod.nasa.gov/apod/ap161113.html)

Verschil tussen een supermaan en micromaan: de grootste schijf en de kleinste: dit verschil is dus 14%. (credit: APOD: http://apod.nasa.gov/apod/ap161113.html)

Om een idee te hebben hoeveel de grootte van de Maan verschilt heeft de website Astronomy Picture of the Day (APOD) een mooi vergelijk laten zien tussen de grootste diameter en de kleinste diameter. En ja, het verschil van 14% is heel wat als je ze naast elkaar ziet.

Wanneer wij naar de hemel naar een supermaan kijken hebben we dit vergelijk niet en zal het verschil in grootte nauwelijks of niet zichtbaar zijn. Maken we dan ook nog een foto van de Maan, dan is er helemaal geen vergelijk meer. Dan is de grootte van de Maan in de foto alleen maar afhankelijk van de brandpuntsafstand en hoeveel er gecropt is.

Volle Maan in de avondschemering. Supermaan of niet? (100mm brandpunt; ISO400; f/8; t=1/40sec)

Volle Maan in de avondschemering. Supermaan of geen supermaan? (100mm brandpunt; ISO400; f/8; t=1/40sec)

Aan de hand van de foto’s die ik al heb laten zien is het verschil tussen een gewone Maan, supermaan, of zelfs micromaan niet te zien. De enige manier om een idee te krijgen van de grootte van de Maan is, door deze naast iets te fotograferen waarvan we een weten hebben hoe groot dat is. Met andere woorden: we moeten een vergelijk in de foto hebben. Dat is dus ook het geheim van het fotograferen van de Maan; doe dit in de schemering, als de Maan laag boven de horizon staat, naast bomen of gebouwen. Want dan, en alleen dan lijkt de Maan tot wel 2x zo groot als wanneer ze hoog aan de hemel staat, ongeacht of het gaat om een supermaan of niet. Door dit optische bedrog hebben we in feite elke maand een supermaan.

Een indrukwekkende maanopkomst (70mm brandpunt; ISO1600; f/2,8; t=1,3sec)

Een mooie maanopkomst (70mm brandpunt; ISO1600; f/2,8; t=1,3sec)

 

Super indrukkwekkende maanopkomst (200mm brandpunt; ISO1600; f/2,8; t=1,3sec)

Een indrukkwekkende maanopkomst (200mm brandpunt; ISO1600; f/2,8; t=1,3sec)

Super... maan opkomst (400mm brandpunt; ISO1600; f5,6; t=2sec)

Een super indrukwekkende maan opkomst (400mm brandpunt; ISO1600; f5,6; t=2sec)

Hoe meer brandpunt we nemen, hoe meer super de Maan eruit ziet. De bovenstaande drie foto’s zijn op dezelfde avond gemaakt, vanaf hetzelfde standpunt maar met verschillende brandpunten. Vooral in de laatste foto, waarbij de Maan indrukwekkend in beeld is gekomen, krijgen we een mooi beeld van hoe groot de Maan is ten opzichte van de dingen die je op de horizon ziet.

De Maan tijdens zonsondergang. Een supermaan... of toch niet? (400mm brandpunt; ISO400; f/8; t=1/400sec)

De Maan tijdens zonsondergang. Een supermaan… of toch niet? (400mm brandpunt; ISO400; f/8; t=1/400sec)

Wil je een indrukwekkende Maan in de foto? Zorg dan dat je een zoveel mogelijk vrij uitzicht hebt tot aan de horizon. Zorg dat er iets te zien is op die horizon; bomen, gebouwen of iets waarvan we een goede voorstelling hebben hoe groot het is. Neem vervolgens een objectief met een brandpunt van minimaal 200mm, maar liever nog 400mm of meer als je dat tot je beschikking hebt. En plan het fotograferen van de opkomende Maan op de dag dat de opkomst nagenoeg gelijk valt met de zonsondergang. Zo weet je zeker dat je een supergrote Maan op de foto krijgt, ongeacht of het een echte supermaan is of niet.

En mocht je in de gelegenheid zijn om toch een van de echte supermanen te zien, ga dan vooral kijken want het is en blijft indrukwekkend.

De Maan boven de heuvels van de Auvergne (255mm brandpunt; ISO200; f/8; t=1/640sec)

De Maan boven de heuvels van de Auvergne, geen supermaan maar zeker zo indrukwekkend (255mm brandpunt; ISO200; f/8; t=1/640sec)

Meer interessante informatie over de supermaan en hoe relatief alles is, is te lezen op http://hemel.waarnemen.com/FAQ/Maan/027.html

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)

Post Navigation

%d bloggers like this: