nandoonline

Macro met omkeerringen

Onlangs  zag ik foto’s van iemand die gebruik gemaakt heeft van een omkeerring. Deze manier van macrofotografie ken ik nog van tientallen jaren geleden, hoewel ik er nooit gebruik van gemaakt hebt. Reden om daar eens mee te experimenteren.

Omkeerringen met canon vatting en 72mm en 77mm schoefdraad

Wat doet een omkeerring? Precies wat het woord zegt: een objectief omgekeerd op een camera monteren, dus: achterstevoren. Op deze manier is van (vrijwel) elk objectief een macro objectief te maken. Voor een tiental euro kan een omkeerring gekocht worden, dus het is echt low-budget. Er zijn wel nadelen aan verbonden: handmatig scherpstellen, korte focusafstanden en het diafragma moet handmatig ingesteld worden.

Een omkeerring op een EF17-40mm f/4L objectief

Van de drie nadelen is er één die echt een probleem zou kunnen opleveren: het diafragma. Vroeger was het eenvoudig en kon het diafragma door middel van een ring op het objectief mechanisch ingesteld worden. Tegenwoordig is het allemaal elektronisch waardoor het in eerste instantie onmogelijk lijkt om je diafragma anders dan volledig open te gebruiken. Er zijn wel omkeerringen met een speciale constructie die dit probleem opvangen (omkeerring van Novoflex), maar dit is ongeveer 20x zo duur dan een simpele ring zoals ik heb gekocht.

Er is natuurlijk ook weer een oplossing voor, in ieder geval bij Canon. Hiervoor moet gebruik gemaakt worden van de DOF controle knop.

DOF knop bij een EOS 1Dmk3

Voor wie het niet weet: de DOF controle knop wordt gebruikt om het diafragma handmatig te sluiten. Op die manier kan de scherptediepte gecontroleerd worden (Depth Of Field). Hoewel het ongetwijfeld daar niet voor bedoeld is, kan deze knop ook gebruikt worden voor ons doeleinde.
Bevestig het objectief op de normale manier op je camera en stel de gewenste diafragma opening in. Druk vervolgens de DOF knop van de camera in en verwijder het objectief terwijl je de DOF knop ingedrukt houdt. Het ingestelde diafragma zal op die manier ingesteld blijven. Pas wanneer het objectief weer normaal op de camera aangesloten wordt zal het diafragma in de originele uitgangspositie terecht komen.

Ik denk niet dat deze manier van werken nadelig is voor een objectief. Maar ik wil wel benadrukken dat iedereen die dit gaat uitproberen het op eigen risico doet.

Met de DOF knop ingesteld diafragma bij een EF 17-40mm f/4L objectief

Een andere oplossing is het gebruik van een ouder objectief dat een mechanische diafragma ring heeft. Die objectieven zijn tweedehands goedkoop op de kop te tikken. Let dan wel bij de aanschaf van een objectief dat het de filtermaat heeft van de omkeerring – of neem een objectief en kies voor de bijpassende omkeerring.
Ik maak liever gebruik van mijn bestaande objectieven.

Na het instellen van het diafragma kan het objectief omgekeerd op de camera aangesloten worden. Het diafragma instellen is één ding, maar om hiermee vervolgens handmatig scherp te stellen is een ander ding. Hoe kleiner het gekozen diafragma, hoe donkerder het beeld zal zijn. Indien er te weinig licht is zal het moeilijk, zo niet onmogelijk worden om scherp te stellen. Een hulplicht (zaklamp) kan dan een oplossing zijn.

Om te laten zien wat een omkeerring doet heb ik de volgende setup gemaakt: een setje knopspelden in de keuken, een EOS 1Dmk3 met een EF17-40mm f/4L op diafragma f/16, en een omkeerring. Het diafragma is gekozen om een redelijke scherptediepte te krijgen. De setup ziet er zo wel een beetje vreemd uit, maar het heeft zo zijn charmes.

Voor ik de foto’s met de omkeerring laat zien, kijken we eerst naar het resultaat van een normaal macro objectief. Hiervoor heb de  EF100mm f/2,8 op de EOS 1Dmk3 gezet. Ik heb de maximale vergroting gebruikt die mogelijk is (vergroting 1:1) en vervolgens heb ik ook nog een 25mm tussenring genomen om een nog grotere vergroting te krijgen. Deze beelden staan hieronder: links zonder tussenring en rechts met tussenring.

 

Dan volgen de foto’s met omkeerring en de EF17-40mm f/4L. De foto links is op 40mm brandpunt gefotografeerd en rechts met 17mm brandpunt.

 

Zoals te zien is, bereikt de omkeerring met een 40mm brandpunt een vergelijkbare vergroting met de 100mm macro + 25mm tussenring. Wanneer er voor 17mm brandpunt gekozen wordt is de vergroting vele malen groter. Ik heb ook nog geprobeerd om de tussenring in combinatie met de omkeerrring te gebruiken, maar dat gaf een communicatie-error.

Er zijn een aantal zaken die me opgevallen zijn bij het gebruik van een omkeerring:

  • hoe korter de brandpunt afstand, hoe groter de vergroting
  • diafragma instellen vereist een handigheidje
  • scherpstellen is moeilijk en komt bijzonder nauw
  • scherpstelafstanden worden erg kort
  • stofjes op het objectief (en sensor) vallen meer op dan normaal
  • de vergroting wordt pas interessant bij brandpunten die korter dan 40mm zijn
  • erg goedkope manier van macro foto’s te maken
  • het fotograferen is weer een uitdaging

Ik heb een aantal (dagelijkse) objecten gefotografeerd om een idee te krijgen van wat mogelijk is. Alle foto’s zijn met dezelfde camera/objectief combinatie gemaakt als in het bovenstaande voorbeeld, met niets meer dan bestaand licht en een spiegeltje als ondergrond.

 

 

Er zijn natuurlijk nog veel meer methoden om macro fotografie te beoefenen. Sommige methoden gaan verder dan de 1:1 vergrotingen die een macro-objectief  bied: de MP-E65 van Canon, die maar liefst een 5x vergroting geeft, is daar een goed voorbeeld van. Tussenringen in combinatie met een macro-objectief is een andere mogelijkheid, zoals ik in mijn voorbeelden al heb laten zien. Ten slotte bestaan er balgen die vergelijkbaar zijn met tussenringen maar veel verder kunnen gaan.

Voor mij is de omkeerring een leuke uitbreiding van mogelijkheden die ik met mijn bestaande objectieven heb, zonder direct een dure investeringen te doen.

2 Thoughts on “Macro met omkeerringen

  1. Borf Timsius on 25/02/2013 at 11:21 pm said:

    Ook heel aardig is, om bijvoorbeeld eens een 300 mm (na crop ca 450 mm) lens op je body te plaatsen en met een koppelring een oud manueel 50 mm lensje achterstevoren aan de voorkant van die teletoeter te bevestigen. vergroting is dan 300/50=6 (na crop 450/50=9. Vervolgens bij het scherpstellen, de beide diafragma`s zo ver mogelijk open trekken en na scherpstelling de uiteindelijk gewenste scherptediepte zoeken. Wel oppassen dat de motor van de telelens of camera, niet te zwaar belast wordt.

    • Het was even twijfelen of ik die omkeerringen zou proberen of de manier die jij aangeeft. Voordeel is dat op jouw manier het diafragma wat makkelijker gebruikt kan worden.

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)

Post Navigation

%d bloggers like this: