nandoonline

Parallax correctie voor panorama’s

Wat is parallax? 

Panorama’s maken is een leuke bezigheid. Maak een aantal foto’s rondom en plak deze foto’s later (digitaal) aan elkaar tot één grote foto. Het is de manier om wijdse landschappen op de foto te krijgen.

360° panorama op een open plek in het bos (8 foto’s met 17mm op een full-frame)

Er bestaat echter zoiets als parallax. Dit is simpel gezegd het verschuiven van onderwerpen ten opzicht van elkaar als de camera gedraaid wordt.
Parallax kan eenvoudig zichtbaar worden gemaakt. Zet twee objecten achter elkaar en kijk er naar met één afgedekt oog. Dek vervolgens het andere oog af en zie hoe dingen ten opzichte van elkaar verplaatst  zijn. Dit wordt parallax genoemd. Dit effect kan een probleem geven bij het aan elkaar plakken van de foto’s voor een panorama. En er is een manier om dit te corrigeren. In dit artikel ga ik uitleggen hoe dat moet gebeuren.

Parallax fout

In de onderstaande foto is een eenvoudige basisopstelling te zien die gebruikt wordt voor het maken van een panorama. De camera is op een statief gemonteerd dat precies waterpas staat en de mogelijkheid heeft om te roteren. Ik maak gebruik van een L-bracket om de camera vertikaal te gebruiken zodat er zoveel mogelijk op de foto komt. Uiteraard is het geen probleem om de camera horizontaal te gebruiken.

Setup zonder parallax correctie

De camera is exact horizontaal geplaatst met behulp van de waterpas op het statief. Het is belangrijk om de camera recht boven de rotatie as te zetten. De rotatieas zit nu recht onder de plaats waar de sensor in de camera zit. In de onderstaande animatie is de rotatie zichtbaar gemaakt.

Ik heb twee objecten precies achter elkaar geplaatst en gefotografeerd in de drie standen die in het bovenstaande plaatje zijn geïllustreerd. In deze drie foto’s wordt de parallax fout zichtbaar.

Parallax fouten

Zoals duidelijk te zien is verschuiven de twee objecten ten opzichte van elkaar. Het aan elkaar plakken van deze drie opnamen levert een groot probleem op. Het zal leiden tot de zogenaamde ‘stitch-fouten’, ofwel ‘plakfouten.’  Vooral als het voorste object heel dicht bij is en het andere object ver is het effect heel sterk aanwezig.

Nodal point / intredepupil / uittrede pupil / optisch centrum

De bovenstaande termen worden te pas en onpas gebruikt bij het omschrijven van parallax oplossingen bij panorama’s. Het zijn allemaal (moeilijke) termen uit de optica die in feite niet ter zake doen om het probleem op te lossen. Daarom zal ik het beestje gewoon bij de naam noemen. We zoeken het ‘No-Parallax-Point’ van de lens – of in het Nederlands ‘Anti-Parallax-Punt.’

nodal point of anti-parallax-punt van het objectief

Ik probeer het simpel uit te leggen, zonder te vervallen tot moeilijke termen. Dit betekent misschien dat wat ik zeg niet helemaal correct hoeft te zijn. In grote lijn klopt het en maakt het hopelijk duidelijk.
Alle licht dat door een objectief valt gaat door één punt heen zoals ik in de bovenstaande afbeelding illustreer. Dit is het optische centrum van het objectief. Alle lichtbundels kruisen elkaar op dit punt wat het gespiegelde beeld oplevert dat zichtbaar is als er door een objectief heen gekeken wordt als dit niet op de camera gemonteerd is. Dit is tevens het ‘Anti-Parallax-Punt’ . Als de as van rotatie precies door dit punt gaat, zoals in de foto zichtbaar is gemaakt, wordt de parallax die ik eerder heb laten zien vanzelf opgegeven.

Om panorama opnamen te maken zonder parallax fouten, is het belangrijk om het ‘Anti-Parallax-Punt’ te bepalen.

Voor wie alle ins- en outs wil weten over de optica achter dit verwijs ik door naar de vele sites op internet. Voor het fotograferen is deze theoretische kennis niet nodig.

Geen parallax fout

De opstelling in de onderstaande foto maakt gebruik van een zogenaamde ‘nodal slide’  Het is niets meer dan een hulpmiddel om het optische centrum van het objectief, het ‘Anti-Parallax-Punt’ precies boven de rotatieas van de setup te brengen.

Panorama setup met parallax correctie

Zoals in de geanimeerde afbeelding te zien is, roteert de camera nu op een geheel andere manier. Als ik dan vervolgens dezelfde drie opnamen van de twee objecten die achter elkaar staan maak, is het verschil duidelijk te zien. De objecten verschuiven nu niet meer ten opzichte van elkaar.

Parallax correctie

De oplettende kijker zal ook direct zien dat de parallax niet helemaal verdwenen is. Er zit nog een kleine fout in. De rotatie-as zit dus nog niet exact onder het juiste punt van het objectief. Maar ondanks dat is te zien dat de objecten ten opzichte van elkaar nauwelijks verschoven zijn. Deze drie foto’s zijn uitstekend te gebruiken voor een panorama.

Zelf het ‘Anti-Parallax-Punt’ bepalen

In feite heb ik nu laten zien hoe het ‘Anti-Parallax-Punt’ bepaald kan worden. Door twee (dunne) objecten achter elkaar te zetten en deze te fotograferen kan bepaald worden hoeveel de camera uit het centrum van rotatie gebracht moet worden om parallax te voorkomen. Dit is voor elk type objectief anders, en zoom-objectieven kunnen er meerdere hebben (afhankelijk van de brandpuntsafstand).

Het is misschien mogelijk om voor de meest voorkomende objectieven een nodal-point afstand op internet te zoeken. Maar dat kan een moeizame zoektocht worden. Op de bovenstaande manier is het redelijk eenvoudig en snel te bepalen voor alle objectieven die je zelf in het bezit hebt. Voor het objectief dat ik gebruikt moet ik de camera 9,7 cm uit het centrum plaatsen.

Meer over het fotograferen van panorama’s volgt snel.

Materialen

Ik maak gebruik van een nodal-slide en een panorama-kop van het merk Really Right Stuff. Het gebruikte objectief in het voorbeeld is een Canon EF 35mm f/1,4L op een EOS 5D camera.

9 Thoughts on “Parallax correctie voor panorama’s

  1. Hee, gaaf om te lezen. Weer een helder verhaal. Nu begrijp ik waarom jouw pano’s altijd lijken te lukken en de mijn niet hahahahaha Thanx for sharing!
    Gr. Gaab

  2. Dank je, Gaab. Misschien stof voor een lezing?

  3. Jaa, ik denk zeker dat meerdere fotoclubs dat zeer interessant zouden vinden!

  4. Gerard on 07/11/2012 at 4:36 pm said:

    Dat heb je op een mooie manier duidelijk gemaakt! Leuk om te lezen, juist nu we dit vorige week op de fotocursus hebben gehad. Ik probeer nu zo te gaan werken door de camera op een macroslede te zetten. Hopelijk is die lang genoeg.

  5. Mooi gereedschap om de foto’s te maken. Schrik wel van de prijs van dat spul….

    • De prijs is inderdaad hoog. Maar het is wel perfecte kwaliteit.
      Dichter bij huis zijn ook deze hulpmiddelen te vinden, onder andere van Manfrotto.

  6. Willem. on 08/11/2012 at 6:34 am said:

    Yep, alweer een verhelderende uitleg.

  7. Pingback: Skeleton trees of Noir Flohay | nandoonline

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)

Post Navigation

%d bloggers like this: