nandoonline

Perseïden 2015

Met het ontbreken van maanlicht was het dit jaar vrijwel perfect voor de jaarlijks terugkerende Perseïden sterrenregen. Bijna, ware het niet dat we in Nederland geen echte donkere plekken hebben, en dat we rond het maximum van deze indrukwekkende sterrenregen vrijwel geen enkele onbewolkte nacht hadden. De voorspellingen wat weersomstandigheden betreft waren zelfs zo slecht dat ik niet op zoek ben gegaan naar een van die zeldzame donkere plekken in het Noorden van Nederland. Maar wonder boven wonder klaarde het in de nacht van het maximum, woensdag op donderdag, toch voldoende op om een aantal uren te gaan fotograferen. Gelukkig maar.

De nacht voor het maximum; heel eventjes waren er sterren te zien, niet meer dan een uurtje rond de klok van 4 uur. Maar door de straatverlichting rondom geen bijzonder goed zicht op de hemel.

De nacht voor het maximum; heel eventjes waren er sterren te zien, niet meer dan een uurtje rond de klok van 4 uur. Maar door de straatverlichting rondom geen bijzonder goed zicht op de hemel.

Om 23:30 uur hadden we een plekje gevonden tussen Deurne en de Rips, met aan de horizon verschrikkelijke lichtvervuiling van Helmond, Bakel, Milheeze, Gemert en Deurne. Alleen hoog aan het hemel, recht boven ons, het zenit, leek nog voldoende ontdaan van licht om de Melkweg te kunnen zien. Niettemin leek het me een van de beste plekken in de buurt, afgezien misschien van de Groote Peel – hoewel daar rondom de laatste jaren schrikbarend veel verlichte kassen zijn geplaatst waardoor het minder donker is dan ooit. Echt kraakhelder was de hemel niet, wat vooral te zien is in de foto’s. Gelukkig waren het niet meer dan flarden die over trokken. Helaas reflecteren ook deze flarden van wolken het strooilicht van rondom. Het is zelfs zo erg dat het landschap erdoor verlicht wordt.

Lichtvervuiling richting het Noorden; links is afkomstig van Bakel/Helmond en rechts van onder andere Gemert. Wat lichte bewolking is aanwezig, samen met het spoor van een satelliet (links) en een Perseïde meteoor (rechts)

Lichtvervuiling richting het Noorden; links is afkomstig van Bakel/Helmond en rechts van onder andere Gemert. Wat lichte bewolking is aanwezig, samen met het spoor van een satelliet (links) en een Perseïde meteoor (rechts)

Afgelopen week is mijn blog over het fotograferen van vallende sterren bijzonder goed bezocht. Het heeft mijn vorige record van pagina views ver achter zich gelaten met meer dan 2800 views. Het blog is geleend door cameraland.nl en ik heb het omgeschreven in een 10-tips artikel voor Photofacts. De Perseïden heeft dit jaar dan ook erg veel aandacht gekregen in de media waardoor er veel fotografen wel een poging wilden wagen. De adviezen die overal verschenen varieerden enorm en de reacties in de diverse fora en Facebook berichten spraken elkaar vaak tegen. De tips die ik gegeven heb in mijn blogbericht zijn uit ervaring van voorafgaande jaren en enkele adviezen van astrofotografen die wereldwijd de indrukwekkende sterrenfoto’s maken. Sterrenfoto’s die we helaas in Nederland niet kunnen maken door de lichtvervuiling. Het enige wat we kunnen doen is ons best, met de beperkingen die we hebben.

Het verschil: een satelliet spoor, twee iridium flares (een lange en een korte) en een meteoriet.

Het verschil: een satelliet spoor, twee iridium flares (een lange en een korte) en een meteoor. Vliegtuig sporen zijn in deze foto niet aanwezig.

Er gebeurt veel aan de hemel. Het International Space Station (ISS) komt over, vliegtuigen en in ons geval een helikopter, er komen satellieten over en natuurlijk de iridium flares. Vooral die laatste worden nogal eens aangezien als meteoren, zeker op foto’s. In de bovenstaande compilatiefoto is iets links van het midden een iridium flare te zien,  rechts van het midden nog eentje die een stuk langer is. Deze duurde bijna 45 seconden en is verdeeld over twee opnamen (vandaar het gat in het spoor). Helemaal rechts is een dun lang spoor te zien, een gewone satelliet die in 30 seconden een spoor van die lengte heeft gemaakt. In tegenstelling tot al die (interessante) waarnemingen is een meteoor (vallende ster) echter niets meer dan een korte flits van een seconde (of nog korter). Helemaal rechts, net boven het midden van het frame is een echte meteoor te zien. Hoewel deze als waarneming een felle was, is de duur zo kort dat deze op de foto minder indrukwekkend wordt. De lichtvervuiling is daar zeker ook een oorzaak van. Lichtvervuiling is ook de reden waarom we vrijwel nooit de aantallen vallende sterren zullen zien waarover gesproken wordt. Als er 80 per uur genoemd wordt, zullen er ook hele lichtzwakke zijn. En juist die zullen we door al dat licht in Nederland nauwelijks of niet zien.

Het leuke aan de Perseïden is, dat het sterrenbeeld Perseus, waar de vallende sterren allemaal vandaan lijken te komen, in de Melkweg te vinden is. Het fotograferen van de Perseïden kan mooi gecombineerd worden met het fotograferen van de Melkweg. Met de opname tips die ik gegeven heb in mijn vorige blog is het niet alleen mogelijk om de vallende sterren op de foto te krijgen, maar tevens de Melkweg. Een goede nabewerking van de foto levert indrukwekkende foto’s op van een Melkweg zoals wij die (in Nederland) niet meer met het blote oog kunnen waarnemen.

De Melkweg en een mooie Perseïde meteoor. Deze foto is recht naar boven gefotografeerd, maar let ook op de lichtvervuiling.  Behalve de Melkweg is het sterrenbeeld Perseus te zien, de Andromedanevel, de Pleiaden en de heldere ster Vega van het sterrenbeeld Lier - de op 4 na helderste ster aan het Noorderlijk halfrond.

De Melkweg en een mooie Perseïde meteoor. Deze foto is recht naar boven gefotografeerd, maar let ook op de lichtvervuiling. Behalve de Melkweg is het sterrenbeeld Perseus te zien, de Andromedanevel, de Pleiaden en de heldere ster Vega van het sterrenbeeld Lier – de op 4 na helderste ster aan het Noorderlijk halfrond.

Natuurlijk is dit mooi om te fotograferen, maar het geeft geen houvast. Het mooiste vind ik nog altijd het fotograferen in een landschap, met een horizon erbij, bomen of andere objecten. Ik vind dat dit alles in perspectief kan brengen en qua foto daarom indrukwekkender kan worden. Het fotograferen van een Melkweg zoals hierboven zal een goede kans geven op het vastleggen van Perseïden, zeker als een ultragroothoek gebruikt wordt. Maar ik heb er toch liever die voorgrond bij, zoals in de volgende serie foto’s die ik op de nacht van 12 op 13 augustus heb gemaakt, tijdens het maximum van de Perseïden.

 

Melkweg met enkele Perseïden

Melkweg met enkele Perseïden

Uitsnede uit de vorige foto van de vallende sterren

Uitsnede uit de vorige foto van de vallende sterren

Twee heldere Perseïden waarvan de linker een mooie groene kleur heeft

Twee heldere Perseïden waarvan de linker een mooie groene kleur heeft

Een mooie omlijsting heeft fotografisch meerwaarde boven alleen een sterrenhemel

Een mooie omlijsting heeft fotografisch meerwaarde boven alleen een sterrenhemel

Twee heldere Perseïden, die door de lichtvervuiling heen duidelijk zichtbaar zijn

Twee heldere Perseïden, die door de lichtvervuiling heen duidelijk zichtbaar zijn

Een glimp van een indrukwekkende melkweg, met Perseïden. De verlichting is van het 'base-camp': rood licht verblind veel minder

Een glimp van een indrukwekkende melkweg, met Perseïden. De verlichting is van het ‘base-camp’: rood licht verblind minder.

Ondanks dat de lichtvervuiling aan de horizon zijn we er toch in geslaagd om een aantal mooie Perseïden op de foto te krijgen. Maar zoals altijd zijn er veel nèt buiten beeld gevallen, zelfs ondanks het gebruik van een ultra-groothoek (17mm op fullframe) en een fisheye (ook op fullframe). Het blijft moeilijk om een keuze te maken welk stuk hemel op de foto moet komen. Het gebruik van ultra-groothoek en fisheye heeft nog een nadeel: het verkleind. Hierdoor zijn hele indrukwekkende meteoren toch erg klein op de foto verschenen. De kans om er een in beeld te krijgen is dan misschien wel groter, ze zullen minder indrukwekkend zijn.

In totaal hebben we 3 uur gefotografeerd, tot een camera ermee ophield (vocht door condens misschien?), en een andere door zijn acculading heen was. Meer dan 1300 foto’s zijn gemaakt met drie camera’s en op de meeste foto’s is geen enkele Perseïde te zien. Wat moeten we met deze foto’s? Weggooien? Bewaren? Indien je de camera niet verzet hebt kan van (een deel) de opnames één enkele foto gemaakt worden: een sterrenspoor of startrail foto. Zo hebben al die opnamen dan toch een doel gekregen, zelfs als er helemaal geen Perseïde op te zien is.

Sterrenspoor van 127 foto's van 30 seconden belichtingstijd. Zo krijgen al die foto's zonder vallende ster toch een doel.

Sterrenspoor van 127 foto’s van 30 seconden belichtingstijd. Zo krijgen al die foto’s zonder vallende ster toch een doel. Lees mijn artikel over sterrensporen als je wilt weten hoe dit gedaan moet worden

Als laatste wil ik nog opmerken dat ik in mijn blog over het fotograferen van vallende sterren de donderdag op vrijdag heb genoemd als hoogtepunt van de Perseïden. Ik heb me daarin vergist, zoals al velen opgemerkt hebben. Dat komt omdat er een dag genoemd wordt waarop het hoogtepunt is, en niet de nacht van … op … Niettemin is een sterrenregen niet voorbehouden aan één enkele nacht. Ook de dagen daarvoor en daarna is het goed te doen met aantallen (in het geval van de Perseïden) die lopen van 30 tot 60 per uur. Een goed advies voor de komende sterrenregens is, net als tijdens deze Perseïden, de volgende; neem elke heldere nacht die beschikbaar is in de dagen rond het maximum, want je weet nooit met zekerheid wanneer het echt helder weer is. Dit jaar was dit toevallig en onverwacht op de nacht van het maximum.

13 Thoughts on “Perseïden 2015

  1. Willem. on 14/08/2015 at 12:38 pm said:

    Ondanks de lichtvervuiling toch mooie foto’s geworden.

  2. Mooie foto’s en een duidelijke uitleg weer.

  3. Zeer indrukwekekend werk.

  4. Gefeliciteerd met de meer dan 2800 bezoekers!
    Volledig terecht voor de hulp die jij geeft door de duidelijke uitleg waar tijd en zorg aanbesteed is. Dit geldt overigens voor al jou artikelen.

    Ik ben niet toegekomen aan het fotograferen van de perseïden, een te druk agenda waardoor ik te laat ben gaan voorbereiden.

    Mooie resultaten laat je weer zien Nando.

    • Dank je wel, Philip.
      Het is elk jaar rond dezelfde datum. Plannen zou mogelijk moeten zijn… alleen, ook bij mij komt dat er nooit van 😉
      Op naar de volgende sterrenregen

  5. mooie reeks Nando ! zoals we van jou gewend zijn :-)
    Groetjes
    An De Wilde

  6. Prachtige foto’s die ik niet zal evenaren. Maar toch heb ik uit je volledige uitleg en tips aardig wat meteoren gescoord. Ik ben ze nu aan het verwerken en hoop op een aardige samengepakte foto. Daarnaast wil ik ook de sterrensporen gaan samenpakken. Heel hartelijk dank voor je uitgebreide blog waar ik veel aan gehad heb. :)

  7. Tiny Theijssen on 16/08/2015 at 7:42 pm said:

    Toch nog een vraagje Nando. Hoe kan ik voorkomen dat mijn Nikon D7000 in de serieopname stopt ? Iedere keer na 9 foto’s lijkt de buffer vol te zijn en ontstaat er een afsluiting in de serieopname. Ik moet dan de draadontspanner opnieuw activeren. Toch maar Jpeg instellen dan ?

    • Hallo Tiny,
      Ik zie je bericht nu pas, dus ik hoop dat je dit nog terug vind en leest.
      Het is vreemd want bij belichtingstijden van 15 seconden moet de camera toch voldoende tijd hebben om een enkel RAW bestand weg te schrijven. De buffer zou niet vol mogen raken. En dan nog, als die vol zou zijn lijkt me dat de camera gewoon weer een foto maakt als er ruimte in de buffer is.
      Kan het zijn dat er een limiet ingesteld is dat de camera niet meer dan 9 foto’s achter elkaar kan maken? Ik heb die optie namelijk ook in mijn camera’s. Ik adviseer om het probleem in je handleiding terug te vinden, of op internet.
      Succes

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)

Post Navigation

%d bloggers like this: