artikelen || bruiloftfotografie || concertfotografie || natuurfotografie || flickr || contact

L-brackets

Zo nu en dan krijg ik de vraag over het principe en het nut van een zogenaamd L-bracket. Ik ben dol enthousiast over dit hulpmiddel dat een zee van mogelijkheden kan bieden. Mijn beide camera's zijn uitgerust met een L-bracket, dat alleen met een uitgebreide schoonmaak van de body ervanaf gehaald wordt.
In dit artikel probeer ik duidelijk uit te leggen, met behulp van enkele simpele foto's, wat een L-bracket is, waar het voor dient en wat het voordeel is of kan zijn. Veel dingen zullen vanzelfsprekend zijn en voor velen overbodig lijken te zijn, maar daarmee probeer ik wel een compleet beeld te laten zien van deze hulpmiddelen. Om met de deur in huis te vallen: een L-bracket is niet meer dan een koppelplaat om een camera op een balhoofd te plaatsen.

Camera's en statieven

Er zijn verschillende manieren om een camera op statief te plaatsen. Vanouds gebeurd dat met behulp van een schroef en vleugelmoer. Ergens begin jaren negentig werd de zogenaamde snelkoppelplaat in het leven geroepen: een klein plaatje dat vast op de camera geschroefd werd en waarmee de camera in een handomdraai op het statief geklemd kon worden. Dit destijds revolutionaire systeem is in de loop van het afgelopen decennium tot wasdom gekomen. Elk merk heeft zijn eigen systeem, al dan niet onderling uitwisselbaar.

Het populaire merk Manfrotto heeft onder andere het zogenaamde RC2 snelkoppel systeem waarmee de camera op eenvoudige en bijzonder snelle manier op statief bevestigd kan worden, of losgehaald. Deze snelkoppelplaatjes kunnen vast op de camera gemonteerd worden (zie figuur 1) of op de tripod colar van een telelens.

Een ander systeem is van (het duurdere) Arca Swiss. Behalve de camera plates heeft dit systeem afzonderlijke lens plates die specifiek voor merk en type zijn. Bevestigen gaat misschien iets langzamer dan een systeem zoals Manfrotto heeft, maar geeft in zeker opzicht meer flexibiliteit. Behalve de normale camera plates geeft dit Arca Swiss compatible systeem de mogelijkheid om L vormige koppelplaten te gebruiken, de L-brackets, iets wat ik nog niet bij andere merken heb aangetroffen. Het Arca-Swiss systeem wordt gebruikt door merken zoals Wimberley, Really Right Stuff (RRS), Markins, Kirk Enterprises en Arca Swiss natuurlijk, welke allemaal in de hogere prijsklasse liggen.

Wat is een L-bracket

Een L-bracket is een L-vormige camera plate die gebruikt wordt om de camera op statief te plaatsen. De plate zit niet alleen onder de camera, maar loopt met de body mee langs de zijkant omhoog. Voor elk type camera is een unieke L-bracket ontworpen, op een zodanige manier dat alle functionaliteit van de camera behouden blijft: knoppen, compartimenten en aansluitingen blijven ten aller tijden bereikbaar. Er zijn zelfs L-brackets verkrijgbaar voor compact camera's.
In figuur 3 is een L-bracket van het merk Kirk Enterprises voor de Canon EOS 20D met batterijgrip zichtbaar, en in figuur 4 een L-bracket van het merk RRS voor een Canon EOS 1DmkIII. Let op de verschillen in ontwerp.

 

Voordelen van L-brackets

Wat voor voordelen hebben L-brackets boven andere systemen?
Alvorens deze vraag te beantwoorden wil ik even dieper op het systeem van kleine koppelplaten zoals dat van Manfrotto duiken. Wanneer we figuur 1 bekijken is te zien dat een koppelplaat onderaan de camera geschroefd wordt, waar de aansluiting voor het statief zich bevindt. Na bevestiging zit de camera vast op het balhoofd en kan de camera in elke positie geplaatst worden, naar gelang de wensen van de fotograaf. Voorwaarde is, dat de koppelplaat muurvast op de camera geschroefd is. Het risico bestaat dat een losse bevestiging kan leiden tot het verzakken van de camera, met name in portrait stand waarbij de krachten op de bevestiging het grootst zijn, iets wat ik in die tijd wel enkele keren meegemaakt heb. In het slechtste geval kan de camera zelfs loskomen en vallen.

Wanneer we naar de foto's van een bevestigd L-bracket kijken is te zien dat het bijna één met de camera is geworden. Daarmee is het onmogelijk dat L-bracket ook maar op welke manier dan ook verschuift (figuur 5). Er is veel meer stabiliteit door een groter draagvlak. Natuurlijk heeft dit ook te maken met het Arca Swiss compatible systeem.

Behalve de gewone aansluitmogelijkheid onder de camera is er nu ook een mogelijkheid om de camera 90° geroteerd op het statief te monteren, waarover zodadelijk meer.

Een niet te onderschatten voordeel, dat (wellicht onbedoeld) onstaat is een soort bescherming voor de apparatuur. Met name bij het neerleggen van de camera, of het ondersteunen op wat voor oppervlakten ook, zal de camera rusten op het L-bracket. Hierdoor zullen er minder snel beschadigingen optreden.

Ik heb gemerkt dat bij de EOS 20D de losse battery grip welliswaar vast zit, maar dat het toch een zwakkere schakel is. Doordat de L-bracket van Kirk Enterpises ook bevestigd wordt aan het oog van de neck-strap, wordt er hierdoor een extra stevigheid gecreëerd, iets wat ik als bijzonder prettig heb ervaren (figuur 6). Dit voordeel zal niert bij elk merk of type terug gevonden worden. Mijn EOS 1DmkIII heeft dit extra bevestigingspunt niet (maar die camera heeft ook geen losse battery grip).

Nadelen van een L-bracket

Tot op heden heb ik slechts twee nadelen aan een L-bracket kunnen ervaren.

1.

De prijs. De kosten voor dit stukje metaal liggen erg hoog, relatief bekeken. Prijzen variëren tussen de € 150 en € 200 wat ongeveer overeenkomt met het bedrag van een (goedkoop) balhoofd.

2.

Het L-bracket kan in de weg zitten wanneer de camera op een objectief met tripod color op een statief gemonteerd is. Vooral wanneer deze tripod-colar erg dicht op de camera body zit (zoals ik in sommige situaties met de Canon EF 70-200mm f/2,8L IS USM heb ervaren).

Een L-bracket op de camera

Montage

Het monteren van een L-bracket is erg rechtoe rechtaan. De bevestiging is via de statiefaansluiting van de camera. Bij sommige modellen, zoals van de Kirk Enterprise voor de Canon EOS 20D met grip, is een extra bevestiging aan het oog waar normaal de camera riem aan bevestigd wordt (figuur 6). Dit is echter niet bij alle modellen. RRS levert voor de EOS 1DmkIII een bracket die zowel met als zonder WiFi module aangekoppeld kan worden terwijl bij andere merken een ander model L-bracket noodzakelijk is.
Per camera en per merk kan de vorm en bevestiging enigszins afwijken.

Eenmaal gemonteerd kan de L-bracket definitief aan de camera bevestigd blijven. In veel gevallen is de normale statief aansluiting ook op het L-bracket aanwezig, zodat die indien nodig nog steeds gebruikt kan worden zonder het bracket te verwijderen (figuur 7).

Op de camera

Een gemonteerd L-bracket zit zo om de camera gegoten dat alle knoppen, compartimenten en aansluitingen bereikbaar blijven zonder dat het bracket gedemonteerd moet worden. Uitsparingen dienen dus niet alleen om het gewicht te beperken. Dit is ook de reden dat er per merk en type camera een uniek ontworpen L-bracket bestaat.

In afbeeldinen 8 tot en met 11 is zichtbaar hoe alle onderdelen van de Canon EOS 20D met grip en de Canon EOS 1DmkIII bereikbaar zijn bij een gemonteerd L-bracket.

Handeling

Ik heb de ervaring met de (kleine) koppelplaten, zoals die van Manfrotto RC2, dat ze 'in de weg' kunnen zitten. De L-brackets volgen de lijn van de body beter waardoor het natuurlijker vasthoudt, zowel in horizontale en vertikale positie. De handeling van de camera helemaal hetzelfde met bracket, als zonder bracket.
Een bijkomend voordeel is een zekere vorm van bescherming. Ik gebruik veelvuldig steunpunten zoals tafels, podia, paaltjes of boomstammen. Bij het gebruik van die steunpunten geeft een L-bracket bescherming. Zie de verschillende foto's in dit artikel waar diverse beschadigingen zichtbaar zijn, die anders mogelijk op de camera hadden gezeten.

L-bracket op statief

Uiteindelijk gaat het om slechts één ding: het gebruik op statief. De bevestiging is zoals elke andere koppelplaat; daarin is geen enkel verschil. Hét grote verschil is de mogelijkheid tot het aankoppelen van de camera wanneer deze 90° gedraaid is, zonder het balhoofd van hat statief te verzetten.

Zonder L-bracket

In figuur 12 en 13 visualiseren het veranderen van de camera positie van landscape naar portrait stand zoals dat met een normaal gebeurd. Zoals te zien is verandert de lokatie van de camera ten opzichte van de hartlijn van het statief: de camera kantelt daadwerkelijk 90° naar rechts waardoor de compositie gemaakt in de situatie van figuur 12 opnieuw gemaakt moet worden. Bovendien is het gewicht van de camera nu niet langer loodrecht op het balhoofd waardoor in het geval van kleine koppelplaten verschuiving kan optreden als deze niet goed vastgezet zijn (vanwege de constructie is dit bij een L-bracket zowieso niet mogelijk).

Met L-bracket

In figuur 14 en 15 is gebruik gemaakt van de mogelijkheid van een L-bracket. De camera wordt losgemaakt, 90° gedraaid en weer vastgezet. De compositie die gemaakt is blijft behouden doordat de positie van de camera ten opzichte van de hartlijn van het statief niet veranderd is. Daarbij blijft het gewicht van de camera loodrecht op het balhoofd wat het risico van verschuiven minimaliseert.

Stevigheid

Ik lees zo nu en dan wat opmerkingen over mogelijke instabiliteit bij gebruik van een L-bracket in de portrait positie. De twijfels daarover zijn gerechtvaardigd aangezien er bij de meeste brackets geen bevestiging is aan de zijkant van de camera. (enkele modellen zoals de EOS 20D met grip in combinatie met de Kirk Enterprises L-bracket hebben wel die extra bevestiging). De stugheid van het metaal en de vorm zijn bepalend voor mogelijke instabiliteit.

Ik heb geen testen gedaan om dit aan te tonen of te ontkrachtigen (testen waarover ik wel aan het denken ben). Ik kan alleen vanuit mijn persoonlijke visie en ervaring spreken als ik beweer dat gebruik van een L-bracket geen nadelige invloed op trillingen of stabiliteit heeft. Wanneer de afbeelding 13 bekeken wordt is te zien dat ook deze stand geen optimale stabiliteit met zich meebrengt.Daarom ben ik ervan overtuigd dat er weinig verschil zal zijn.

Gebruik van camera op statief zal in veel gevallen bij situaties zijn waarbij langere sluitertijden nodig zijn. Trillingen door spiegelbewegingen zijn voornamelijk zichtbaar bij 1/15 tot 1/2 seconden. Gebruik van draadontspanner en indien mogelijk 'mirror lock' zijn altijd aan te raden teneinde het risico van trillingen te voorkomen. Ik al de jaren dat ik fotografeer heb ik nog nooit last gehad van onscherpte door gebruik van een L-bracket.

Creatief gebruik van een L-bracket

Een flexibel statief en een L-bracket geeft de mogelijkheid tot creatieve camera opstellingen. In de afgelopen jaren heb ik zo nu en dan opnamen gemaakt van camera opstellingen die de flexibiliteit van een L-bracket laat zien. Natuurlijk is het statief en de mogelijkheden daarvan ook bepalend voor de mogelijkheden die er zijn. Hieronder staan een aantal opstellingen die elk linken naar een grotere versie (op flickr). Ik maak hier gebruik van een Gitzo G2220 Explorer Classic met een Markins M10 balhoofd.

Extra mogelijkheden

Wat eigenlijk meer met de mogelijkeden van het Arca-Swiss systeem te maken heeft, en slechts zijdelings met gebruik van de L-brackets, zijn de uitbreidingsmogelijkheden en hulpmiddelen.

Panorama's

Er zijn speciale panoramakoppen verkrijgbaar. Ik heb met een kleine, relatief goedkope uitbreiding een panorama setup verkregen. De zogenaamde nodal-slide plaatst het brandpunt van de lens precies boven het draaipunt van het balhoofd. Hiermee wordt de parallax verschuiving voorkomen. Meer over panorama's, parallax en nodal point zijn eenvoudig op internet te vinden. In figuur 19 is een setup van een EOS 20D met een nodal slide bevestigd aan de L-bracket. Let op de aansluiting van de draadontspanner.

Flash brackets

Met name voor bruiloftfotografie maak ik gebruik van een flash-bracket. Deze zijn in allerlei vormen en maten te verkrijgen. Ik heb gekozen voor een flash bracket van RRS. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de nodal slide (die voor panorama's geschikt is) en een bracket zoals zichtbaar in figuur 20.

Een L-bracket van het Arca-Swiss compatible systeem maakt het mogelijk om met een paar kleine relatief goedkope uitbreidingen een flexibel systeem in handen te hebben.