Een ministatief (deel 1)

Ik ben al een tijdje op zoek naar een klein, stevig statief, dat mijn (zware) apparatuur zonder probleem moet kunnen dragen. Het is geen dringende zaak, dus heb ik de tijd om goed rond te kijken. Het mag ook niet tè veel kosten, want het is een toevoeging, geen vervanging van mijn huidige statief: de Gitzo G2220 explorer classic.
De eisen die ik stel zijn duidelijk: het moet handzaam zijn, licht, klein, bij voorkeur compatible met het Arca-swiss systeem, niet te duur en het moet een gewicht van minimaal 5 kilo kunnen dragen. Daarbij moet het ook nog stevig staan en bij eventueel dicht bij de grond kunnen.
Hierbij dien ik een kanttekening te plaatsen. Normaal zal het statief gebruikt gaan worden met kleinere lenzen waardoor het gewicht in de meeste gevallen ruim onder de 5 kilo zal blijven. Het maximum gewicht is gekozen uit flexibiliteit, zodat ik er niet op hoef te letten dat het statief overbelast wordt.
Er zijn een paar statieven die aan mijn eisen voldoen, maar waarvan de prijs dermate hoog ligt dat het een echte investering wordt (Really Right Stuff en Kirk hebben dergelijke statieven). Die vallen dus af. De Joby Gorillapod is een interessante optie..

Wat moet het ministatief kunnen dragen?

Deze vraag is simpel. Alles wat ik momenteel heb.
Ik ga niet alle apparatuur opnoemen, maar denk aan maximaal een Canon EOS 1Dmk3 met 24-70 f/2,8 of 70-200 f/2,8 IS. Eventueel mèt flitser, al dan niet voorzien van een flitsbracket. Normaal zal de belasting uit niet meer dan de 1Dmk3 met EF 35mm f/1,4L en flitser zijn, maar ik wil de mogelijkheid blijven houden om grotere en zwaardere setups te gebruiken.

Joby Gorillapod

Figuur 2:
de Joby Gorillapod SLR-zoom

De Joby Gorillapod is een geval apart. Het is een compact statiefje met drie poten welke opgebouwd zijn uit een groot aantal bolkoppelingen. Hierdoor is het een extreem flexibel statief dat de gebruiker in staat stelt om het op de meest vreemde en ongewone posities te plaatsen, en zelf aan leuningen of takken te klemmen. Er zijn bij tijd van dit schrijven 4 verschillende uitvoeringen, in diverse afmetingen. Er zijn in totaal 5 uitvoeringen. Voor mijn gebruik zou de Gorillapod SLR-ZOOM en de Gorillapod Focus de gewezen uitvoering zijn, respectivelijk met een draagkracht van 3 kg en 5 kg. Met een prijsklasse variërend van tussen de € 50,- en € 150,- valt dit binnen het budget. Deze bedragen zijn echter toch hoog genoeg om er niet zomaar een blindelings te kopen, mede omdat de gebruikerservaringen op internet wisselend zijn. Gelukkig bleek een kennis de Gorillapod SLR-ZOOM in het bezit te hebben. Ik mocht dit statief een aantal dagen lenen om uit te vinden of het aan mijn eisen voldeed. Mijn dank daarvoor, Willem.

Gorillapod SLR-ZOOM

Dit zwartwitte statief lijkt volledig aan mijn wensen te voldoen. het is klein en licht. Het is flexibel in het gebruik. En dit laatste is mogelijkerwijs ook het nadeel: de 9 segmenten waaruit elke poot bestaat zou wel eens kunnen bezwijken onder de kilo's die het moet kunnen dragen. Want, en daar ben ik eerlijk in, het maximum belastbaar gewicht is minder dan wat ik aan eis heb.

De bouw van het statiefje is goed. De segmenten grijpen goed in elkaar en er is geen speling.Verdraaien van de segmenten verreist enige kracht, wat begrijpelijk is. Het geeft een geruststellend gevoel, wetende dat een opgestelde Gorillapod niet zomaar verzakt.
Elk segment heeft een rubberen ring. Deze geeft voldoende grip om verschuiven tegen te gaan. De halfronde bol aan het einde van de poten is van hetzelfde materiaal.

De aansluiting van de gorillapod bestaat uit een normale 1/4 inch schroef waarop de camera vastgeschroefd kan worden. Er wordt een extra schroefje bij geleverd om hiervan een 3/8 inch aansluiting te maken (voor balhoofden). Met een munt moet de schroef aangedraaid worden, iets wat nadelig is wanneer er geen gebruik gemaakt wordt van een balhoofd. Indien een balhoofd gemonteerd wordt, zal dit een eenmalige actie zijn. Gebruik van een balhoofd geeft natuurlijk meer instelmogelijkheden, maar benut een deel van het maximaal belastbare gewicht; iets wat weer nadelig is of kan zijn. Gelukkig geeft het Arca-swiss systeem bij de lensplates, cameraplates alsmede de L-brackets de mogelijkheid om ook een normale statiefschroef te benutten. Dat voorkomt de noodzaak van een balhoofd op dit kleine statief.

In gebruik

In figuur 3 t/m 5 is de Gorillapod SLR-ZOOM in een aantal voorbeeld opstellingen. De flexibiliteit wordt al snel duidelijk uit deze drie foto's.

Figuur 3:
Joby Gorillapod SLR-Zoom
met Canon EOS 20D en EF 35mm f/1,4L USM

Figuur 4:
Joby Gorillapod SLR-Zoom
met Canon EOS 350D en EFs 10-22mm f/3,5-5,6 USM

Figuur 5:
Joby Gorillapod SLR-Zoom
met Canon EOS 20D en EF 35mm f/1,4L USM

Het is een klein statiefje. Dit betekent dat het dicht op de grond of op tafel gebruikt moet worden. De Gorillapod gaat echter iets verder doordat het de mogelijkheid bied om aan objecten vast te klemmen. In figuur 5 is te zien hoe de camera aan de leuning van een stoel is bevestigd door alleen maar de poten eromheen te wikkelen. In dit geval is het een Canon EOS 20D met EF 35mm f/1,4L USM die gedragen wordt. En dat werkt perfect. Het bevestigen van het statief op deze manier is eng: het kost veel vertrouwen in het statief, zeker bij wat zwaardere camera's.

Figuur 6:
de Joby Gorillapod SLR-zoom
in een LowePro Slingshot 200AW

Het grootste nadeel bij het gebruik is het gemis aan een balhoofd waardoor het statief gebruikt moet worden om een compositie te maken. Een klein balhoofd zal dit oplossen. Ik heb geen balhoofd ter beschikking gehad, maar ik verwacht dat dit de stabiliteit niet ten goede komt omdat de camera hoger boven het statief uitsteekt. Het gebruik van een L-bracket lost dit deels op omdat er ook een statiefaansluiting op de zijkant aanwezig is (figuur 15).

De stabiliteit is niet om over naar huis te schrijven. Dat mag natuurlijk ook niet verwacht worden van een dergelijke constructie. Hoe zwaarder de setup wordt, hoe gevoeliger de camera voor trillingen wordt. Dit kan zo ernstig worden dat een draadontspanner (of zelftimer) in combinatie met mirrorlockup noodzakelijk zal worden. Dit is iets om terdege rekening mee te houden.

De Gorillapod is dank zij de flexibiliteit van de poten eenvoudig mee te nemen. Door de poten te draaien wordt het statiefje een compacte massa die gemakkelijk in een tas past. In figuur 6 is het statief in het bovenste vak van een LowePro Slingshot 200AW opgeborgen.

Draagkracht

Volgens de opgave van de fabrikant is het maximale draagvermogen van de Gorillapod SLR-ZOOM 3 kilo (de Focus uitvoering zelfs 5 kilo). Dit is voldoende voor de normale dSLR camera's. De meer professionele camera's komen qua gewicht al snel over deze limiet, zeker als er een lens zoals de EF 24-70mm f/2,8L USM op gemonteerd wordt. Ik noem juist dit objectief omdat het in de groothoekstand aanzienlijk langer wordt. Hierdoor verplaatst het zwaartepunt van de camera-lens opstelling naar voren. Dit kan funest zijn met de vele scharnierpunten van dit statief, en nog ernstiger worden bij gebruik van een balhoofd.
Tijd om de proef op de som te nemen.

Ik heb de volgende combinatie genomen: Canon EOS 1Dmk3 met RRS L-bracket en een EF 24-70mm f/2,8L USM objectief op 24mm ingesteld. De totale combinatie heeft hiermee een gewicht van 2508 gram, wat ruim binnen het maximaal toelaatbare gewicht is. De ondergrond is karton.
Zoals in figuur 7 en 8 te zien is, kan de Gorillapod SLR-ZOOM deze combinatie dragen. Zelfs met het zwaartepunt naar voren verplaatst door het uitzoomen van het objectief, blijft de combinatie overeind. Het is daarbij wel van belang dat de poten in de juiste positie geplaatst worden; wanneer het statief 180° gedraaid wordt, met twee poten schuin naar voren en een naar achteren, zal het naar voren kantelen.
In figuur 9 heb ik het gewicht verhoogd door de combinatie uit te breiden met een RRS nodal slide, samen met de RRS flitsbracket, een Speedlite 580EX en de Off-Camera Shoe Cord 2. Het totale gewicht is hiermee 3415 gram geworden. Dit verreiste een nauwgezette positie van de drie poten om ervoor te zorgen dat ze niet doorzakken.

Figuur 7:
Joby Gorillapod SLR-Zoom
met Canon EOS 1DmkIII, EF24-70mm f/2,8L USM

Figuur 8:
Joby Gorillapod SLR-Zoom
met Canon EOS 1DmkIII, EF24-70mm f/2,8L USM

Figuur 9:
met Canon EOS 1DmkIII, EF24-70mm f/2,8L USM en
flash bracket en Speedlite 580EX

Het gewicht van de opstelling in figuur 9 overschreidt het maximaal toegelaten gewicht van de Gorillapod SLR-ZOOM. Het is geen overdreven combinatie, die hier op het statief zichtbaar is: ik gebruik deze onder andere voor bruiloftsreportages. Maar dit zal ik nooit met een gerust hart op een Gorillapod te plaatsen. Het statiefje kan het houden, maar is zo trillingsgevoelig en instabiel dat het eigenlijk niet langer bruikbaar is. Natuurlijk is de combinatie in figuur 9 erg instabiel omdat het zwaartepunt zich ver voor de statiefaansluiting op de camera bevindt. Met een kleinere lens, of een kleinere camera (zonder batterijgrip) zal het stabieler worden.

Kan het statief nog meer dragen? Om de proef op de som te nemen heb ik de EF 24-70mm f/2,8 USM in figuur 9 vervangen door een EF 70-200mm f/2,8L IS USM, waarmee de zwaarste combinatie bereikt is die ik ter beschikking heb. Het totaalgewicht is daarmee op 4110 gram gekomen; ruim een kilo over het maximaal belastbaar gewicht. Omdat de lens een statiefgondel heeft wordt het gewicht beter verdeeld, wat gunstig uitpakt: het statiefje kan de combinatie dragen... maar nèt. Het gewicht is dusdanig hoog geworden, dat het opstellen al snel afhankelijk is van extra steunpunten, zoals in figuur 11 te zien is, waar de camera body op een van de poten rust.
Eén ding is zeker: dit zou ik niet adviseren om te gebruiken. Stabiel is het allesbehalve; het trilt bij elk zuchtje wind.

Figuur 10:
Joby Gorillapod SLR-Zoom met Canon EOS 1DmkIII, EF70-200mm f/2,8L IS USM en
flash bracket en Speedlite 580EX

Figuur 11:
Joby Gorillapod SLR-Zoom met Canon EOS 1DmkIII, EF70-200mm f/2,8L IS USM en
flash bracket en Speedlite 580EX

Vastklemmen

Het bijzondere van dit statief blijft natuurlijk de mogelijkheid tot het vastklemmen om en aan objecten. Daarmee is in principe meer stevigheid te verkrijgen dan een opstelling op een horizontale ondergrond. In figuur 5 is reeds te zien hoe een Canon EOS 20D met 35mm objectief aan een stoelleuning vastgeklemd zit. Ik heb dit ook gedaan met de zwaardere EOS 1DmkIII, zowel met 35mm objectief als een EF 24-70mm f/2,8L USM op 24mm. En wat blijkt? Met name bij deze laatste opstelling, welke in figuur 13 te zien is, geeft het vastklemmen van de camera meer stabiliteit dan bij de opstelling in figuur 8; op een gladde ondergrond.
Ik heb nog een extra toepassingsgebied gevonden waarin de Gorillapod heel goed inzetbaar is: het plaatsen van een off-camera flitser (figuur 14).

Figuur 12:
Joby Gorillapod SLR-Zoom
met Canon EOS 1DmkIII en EF 35mm f/1,4L USM vastgeklemd

Figuur 13:
Joby Gorillapod SLR-Zoom
met Canon EOS 1DmkIII en EF 24-70mm f/2,8L USM vastgeklemd

Figuur 14:
Joby Gorillapod SLR-Zoom
met Canon Speedlite 580EX flitser gemonteerd

Met name de opstelling in figuur 14 is interessant. Behalve het plaatsen van een camera, is het heel handig dat dit statief gebruik kan worden voor het plaatsen van een flitser. Dit voorkomt het meenemen van (grote) statieven voor verlichting. Natuurlijk is dit een welkome bijkomstigheid. Indien een Gorillapod uitsluitend met dat doel aangeschaft gaat worden, kan misschien beter voor een van de kleinere, lichtere uitvoeringen gekozen worden (de Gorillapod SLR).

Figuur 15:
Canon EOS 1DmkIII en EF 15mm f/2,8 fisheye
op een Joby SLR-ZOOM

Conclusie

Dit soort statief heeft een aantal voordelen boven een traditioneel statief. Tegenlijkertijd zijn er een aantal nadelen. De inzetbaarheid van een Gorillapod is vrij hoog, aangezien de plaatsing van het statief zoveel flexibiliteit geeft. Aangezien ik een L-bracket op de camera heb, kan ik de camera eenvoudig horizontaal of vertikaal monteren (figuur 15). Zonder L-bracket zal een balhoofd nodig zijn om te wisselen van horizontaal naar vertikaal. In de onderstaande tabel zijn de voordelen en nadelen zoals ik die ervaren heb tegenover elkaar gezet.

Als ik bekijk welke dingen het zwaarste wegen (vet gedrukt in de tabel), dan weegt de eenvoud van het meenemen van dat statief niet op tegen de trillingsgevoeligheid. Bovendien is het beperkte inzetgebied, wat inhoud dat het bijvoorbeeld niet of nauwelijks gebruik kan worden voor lange sluitertijden of panoramaopstellingen: een groot nadeel. Ook het zwaardere Gorillpod Focus model zal die beperkingen waarschijnlijk kennen, omdat de constructie hetzelfde is.
Het is een mooi statiefje, dat zeker, en voor lichte kleine camera's uitermate geschikt. Het is een perfecte voorziening voor als er geen echt statief ter beschikking is, zoals voor een simpele ondersteuning van langere sluitertijden (tot een seconde) of het gebruik van een selftimer als je zelf op de foto wilt staan. Maar voor het iets meer serieus gebruik loop ik waarschijnlijk veel tegen de beperkingen aan. Zeker met een zware camera zoals de EOS 1DmkIII.
De conclusie is simpel: het is geen geschikt statief voor mijn doeleinden. Ik zal mijn zoektocht moeten voortzetten.