artikelen || bruiloftfotografie || concertfotografie || natuurfotografie || flickr || contact

Foto's recht zetten

Het komt iedereen wel eens voor. Een scheve foto. Met name landschapsfoto's waarin de horizon zichtbaar is valt dit erg op, en werkt dit ook vaak storend. Een scheve foto is dus iets wat we willen voorkomen. Als dan achteraf blijkt dat een foto toch scheef is genomen, is het belangrijk dat dit gecorrigeerd wordt.. Deze correctie is met ongeveer elk fotobewerkingsprogramma uit te voeren. De een werkt gemakkelijker dan de andere, en dan nog zijn er meerdere mogelijkheden om de correctie uit te voeren. In dit artikel laat ik de geijkte methode voor Adobe Photoshop CS2 zien, welke naar mijn mening de meest flexibele manier is die ik ken.
Omdat de voorbeeldfoto's en afbeeldingen op deze pagina door het resizen wellicht niet de beste kwaliteit hebben, adviseer ik voor een betere weergave erop te klikken. Ze linken allemaal naar de originele formaten.

Controle

Soms is het duidelijk dat een foto scheef staat. Soms is het onduidelijk. Zeker wanneer de opname geen of weinig rechte lijnen heeft. In die gevallen kan door middel van een guide line gecontroleerd worden of de foto inderdaad scheef is.
Er zijn twee manieren om een guide line te maken. Voor de meest eenvoudige manier moeten de rulers aanstaan. Dit wordt geactiveerd in het menu View (windows: [ctrl-R]). Trek vanuit de bovenste ruler met de muis een guide line naar beneden. Zoals in figuur 2 te zien is kan op die manier snel bepaald worden hoe scheef een foto staat. Mocht er een vertikale lijn eenvoudiger te controleren zijn, trek dan vanuit de linker ruler een guide line. Met de Move Tool kan een guide line over de foto verplaats worden. Er kunnen zoveel guide lines gezet worden als wenselijk.
Via het menu View - Clear guides worden deze hulplijnen weer verwijderd.

Corrigeren in een RAW editor

Adobe Photoshop heeft een (losse) RAW editor ingebouwd. Ik heb deze RAW editor veelvuldig en naar tevredenheid gebruikt om de RAW files van de Canon EOS 20D te converteren naar JPEG of TIFF files. In deze RAW editor is het mogelijk om de horizon te corrigeren met het trekken van een simpele lijn (figuur 3). Het programma roteerde de foto vervolgens en gebruikte de crop functionaliteit om de de foto bij te snijden. Eenvoudiger en beter kan bijna niet.

Helaas heeft Adobe besloten om de oudere RAW editors niet te voorzien van updates voor het gebruik met RAW files van nieuwere type camera's waardoor de files van mijn Canon EOS 1DmkIII niet verwerk konden worden met de versie die bij mijn (legale) CS2 geleverd werd. Daarom heb ik sindsdien gebruik gemaakt van de Professional Photo Digital software die Canon bij haar camera's levert - en ook naar tevredenheid. Er is echter één nadeel aan deze software: de eenvoudige correctie van de horizon is niet mogelijk. Daarom ben ik sindsdien verplicht om de correctie in Photoshop uit te voeren.
Maar gelukkig hoeft dit geen probleem op te leveren.

Gebruik van een grid of raster

Ik lees regelmatig het advies om een raster (grid) over de foto te leggen, en deze dan vervolgens te roteren tot de foto horizontaal is (of oogt). Natuurlijk werkt dit, maar in Photoshop is het alleen mogelijk om zodoende maar één enkele layer tegelijkertijd te roteren. De enige manier waarvan ik op de hoogte ben om het daadwerkelijke canvas met layers in zijn geheel te roteren is via de menu optie Rotate Canvas Arbitrary. Het enige probleem daar is, dat het een ruwe manier is die meer neerkomt op natte vingerwerk dan nauwkeurig werken.
Dus; deze manier van een raster gewoon niet gebruiken. Het kan veel gemakkelijker, een manier die als twee druppels water op de methode van de Adobe RAW editor lijkt...

De lineaal

Dé manier om een foto nauwkeurig te roteren, tot op een honderste graad nauwkeurig, is door middel van de Measure Tool in Photoshop.
De Measure Tool is niets meer dan een digitaal equivalent van een liniaal. Daarmee is het mogelijk om op de foto een een beginpunt te zetten, en vervolgens een tweede punt wat het einde van de lineaal aanduidt. Maar in dit geval zijn we niet geïnteresseerd in de lengte van de lijn die getrokken is, maar de hoek die deze maakt ten opzichte van een perfect horizontale of vertikale lijn. Deze hoek is vervolgens te gebruiken om het canvas te roteren.

Het is dus belangrijk om een horizontaal of vertikaal onderwerp in de foto te vinden. Bestaat deze, dan is het alleen nodig om met de liniaal deze horizontale of vertikale lijn aan te duiden. Hoe langer de lijn over de foto is, hoe nauwkeuriger de rotatie wordt. Maar het is ook mogelijk om op een foto in te zoomen en op detail niveau een lijn te zetten. Het mag duidelijk zijn dat er wat dat betreft geen beperkingen zijn, hoogstens de nauwkeurigheid waarmee de foto bekeken wordt.

Ik heb twee foto's met opzet schuin gemaakt, om zodoende de methode uit te leggen. Het eerste voorbeeld is het gebruik maken van een horizontale liniaal, het tweede voorbeeld een vertikale liniaal.

Een horizontale lijn

Het eerste voorbeeld is een landschapje van herfstbladeren met daarachter een gebouw. Hoewel het gebouw onscherp is, is het storend dat de foto scheef is. Ik laat in acht screenshots zien hoe de foto gecorrigeerd wordt in Adobe Photoshop CS2. Zoals te zien is, heeft deze foto een aantal layers, welke allemaal tegelijkertijd mee geroteerd worden. Na rotatie blijft het dus mogelijk aanpassingen aan de layers te maken.

Het Measure Tool kan gevonden worden in het tools pallet als extra optie onder de pipet-icoontje van de eyedropper tool (rechtermuisklik - figuur 5). Zoek een duidelijk lijn in de foto die horizontaal moet zijn en trek met de Measure Tool vervolgens een lijn zoals in figuur 6 weergegeven.
Nu is het de bedoeling dat de foto zover geroteerd wordt dat deze lijn horizontaal gaat lopen. Dit wordt gedaan met niet meer dan drie muisklikken.
Open in het menu de optie Rotate Canvas Arbitrary (figuur 7). Het getal en de draairichting die in het popup scherm verschijnt is direct de juiste hoeveelheid en richting (figuur 8). Klik op OK en de foto wordt gecorrigeerd.

De hoeveelheid en richting van roteren wordt automatisch berekend aan de hand van de hoek die de lijn van de liniaal maakt. Het is dus niet langer nodig om via trail en error de foto recht te zetten. Bovendien is in figuur 9 te zien dat alle layers die in de foto aanwezig zijn mee roteren.
Soms bevat de foto geen elementen die zichtbaar horizontaal moeten staan. Het trekken van een horizonlijn met de liniaal kan in die gevallen moeilijk zijn. Mocht het gebeuren dat de foto teveel of te weinig geroteerd is, dan is het mogelijk om via history de bewerking ongedaan te maken, waarna de handeling opnieuw verricht kan worden. Corrigeer NOOIT opnieuw, omdat het roteren van een canvas invloed heeft op de kwaliteit. Hierover later meer.

Natuurlijk is de foto nog niet klaar. zoals in figuur 9 te zien is, wordt door Photoshop het canvas van de foto dusdanig vergroot dat de geroteerde foto er precies in past. het resultaat is een foto met schuine zijden. Deze moeten er nog afgesneden worden. Dit gebeurd met de crop-functie. In figuur 10 en 11 heb ik dit laten zien.

Een vertikale lijn

Mocht er geen duidelijke horizonlijn in de foto te vinden zijn, kan ook naar een vertikale lijn gezocht worden. In figuur 12 tot en met 15 is in vier stappen te zien dat het roteren ook met vertikale lijnen mogelijk is.

Nadelen

Verlies

Ogenschijnlijk is het roteren van een foto in een fotobewerkingsprogramma het ultieme middel om ervoor te zorgen dat een foto recht is. Een fotograaf zou in de verleiding kunnen komen om tijdens het fotograferen niet zo kritisch te kijken want "dat trek ik later wel recht op de computer". En ja, dat is inderdaad mogelijk. Maar zoals in figuur 10 duidelijk zichtbaar is, is dat tijdens het croppen van een geroteerde foto er veel verlies kan zijn. Hoe groter de hoek die gecorrigeerd wordt, hoe meer er van de randen van de foto afvalt. Belangrijke elementen aan de randen van de foto kunnen op die manier van de foto afvallen na correctie. Natuurlijk is een ruimere compositie mogelijk om dat weer te compenseren.

Kwaliteit

Wanneer een foto geroteerd wordt, zal het Photoshop voor elke pixel opnieuw de waarde moeten berekenen. Dit gebeurd via het proces dat interpolatie genoemd wordt. Elke keer dat interpolatie nodig is, zal de kwaliteit van de foto een klein beetje afnemen. Dat is ook de reden waarom er slechts één keer geroteerd moet worden, en niet meerdere keren. Elke extra rotatie levert kwaliteitsverlies op.
De manier waarop geïnterpoleerd wordt is ook belangrijk. Er zijn verschillende methodes (algoritmes), en daarvan moet de beste gekozen worden. De instellingen worden gemaakt via het menu Edit-Preference-General. Stel daar de Image Interpolation in op Bicubic of Bicubic Smoother. Deze geven het beste resultaat.
Bij een rotatie van 180° of 90° zal Photoshop niet interpoleren.

Voorkomen is beter dan genezen

Afgezien van het verlies aan pixels en de kwaliteits achteruitgang, gaat het recht zetten van een foto gepaard met extra werk. Het is dus prettiger als dit voorkomen kan worden. Voorkomen is beter dan genezen.
Er zijn een aantal hulpmiddelen om ervoor te zorgen dat de camera horizontaal (of vertikaal) staat. Bij veel statieven zijn tegenwoordig waterpasjes (bubble level) ingebouwd die helpen met het rechtzetten van de setup. Indien dit niet werkbaar is, of dat er gewoonweg geen bubble level aanwezig is, zijn er handige bubble levels verkrijgbaar die op de flitsschoen geschoven kunnen worden (www.kirkphoto.com/accessories.html#bubble).
Dit kleine hulpmiddel is echter een kostbaar kleinood dat bovendien alleen zin heeft als er met een statief gewerkt wordt. Als er uitsluitend uit de hand gefotografeerd wordt, heeft dit geen zin.

Een tweede optie is het plaatsen van een ander matglas in de camera. Niet ieder camera merk of type heeft deze mogelijkheid. Indien het mogelijk is kan een matglas met een raster overwogen worden. Deze hulplijnen kunnen helpen een camera horizontaal te plaatsen, zowel als deze op statief staat, als uit de hand. Soms bestaat er al een mogelijkheid tot het projecteren van rastelijnen op het scherm bij Live View (Canon) of in de viewfinder (Nikon). De laatstgenoemde heeft bij sommige modellen zelfs een virtuele horizon ingebouwd.

Niet recht?

Aan de hand van dit artikel zou de lezer kunnen denken dat ik van mijn foto's verlang dat deze altijd perfect horizontaal uitgelijnd moeten zijn. Niets is minder waar. Ik wil ook niet suggereren dat schuine foto's niet mooi kunnen zijn. Ik wil wel benadrukken dat het bewust schuin houden van foto's functioneel moet zijn. Met name bij concertfoto's wordt het schuin houden te pas en on te pas gebruikt, met het argument dat dit de foto dynamischer maakt. Dit wil ik absoluut niet betwisten. Het enige dat ik wil aangeven is, dat men voorzichtig moet zijn met het bewust schuin houden van de foto: het moet de compositie versterken. De foto in figuur 18 is daarvan het voorbeeld. En zoals te zien is, wordt de foto niet een beetje schuin gehouden maar precies zoveel zodat de lijnen op een aangename manier door het beeld heen lopen.

© nandOOnline webdesign en fotografie
Volgen van de tutorial is vrij. Gebruik van teksten en foto's uitsluitend in overleg.
www.nandoonline.com