Extreme macro met de Canon MP-E65

Extreme macro met de Canon MP-E65

Advertisements

Macro fotografie laat je kennis maken met de wereld in het klein. Insekten fotograferen, bloemen, spinnen en spinnenwebben. Al het kleine wordt groot in beeld gebracht met een maximale vergroting van 1:1. Je kunt echter een stap verder gaan. Voor dit artikel heb ik kennis gemaakt met extreme macro met de Canon MP-E65, beschikbaar gesteld door Cameraland.nl

Extreme macro met de Canon MP-E65 - een heel moeilijke lens om te gebruiken
De MP-E65 macro lens is klein en compact. En heel erg moeilijk in het gebruik

Ik heb dit kleine objectief al eens eerder in handen gehad, en er vluchtig een paar foto’s mee gemaakt. Dat het moeilijk was om ermee te fotograferen herinner ik me nog goed. Om de Canon MP-E65 wederom in handen te hebben, en er uitgebreid mee te fotograferen maakt het duidelijk wat het is waarom dit objectief zo moeilijk is.

Het uiterlijk en werking van de Canon MP-E65

Het is een klein objectief, volledig handmatig. Het heeft een statiefgondel waarvan het nut duidelijk wordt wanneer je aan de scherpstelring draait. Dan blijkt dat het geen echte scherpstelring is, maar een ring waarmee de vergroting van het beeld ingesteld wordt. Deze loopt van 1x vergroting tot 5x vergroting, waarbij het objectief enorm in lengte toe neemt.

Extreme macro met de Canon MP-E65
De scherpstelring wordt gebruikt om de vergroting in te stellen. Die loopt van 1x tot 5x, waarbij de lens ruim twee keer zo lang wordt.

En het scherpstellen? Dat doe je door de afstand tot je onderwerp groter of kleiner te maken. Een echte scherpstelring is er dus niet, en dit is een van de redenen waarom het werken met dit objectief zo moeilijk is.

Een ander punt van moeilijkheid is de focus afstand. Je moet heel dicht op je onderwerp zitten om het scherp te hebben, zeker bij een vergroting van 5x. Op het objectief staat niet alleen de vergroting vermeld, maar ook de focus afstand.

Extreme macro met de Canon MP-E65
De afstand die je van je onderwerp moet houden staat vermeld, en is verschillend per vergrotingsfactor. W.D. betekent “Working Distance”

Op zich zou de werkafstand niet zo’n probleem zijn, ware het niet dat de lengte van de MP-E65 zo lang wordt wanneer je de vergroting opschroeft. Zodoende moet je niet alleen rekening houden met je afstand tot het onderwerp, maar ook de lengte van het objectief. Hoewel er fotografen zijn die handmatig met dit objectief kunnen werken, is een macro rail zeker aan te raden. Gelukkig kon ik die maken van mijn nodal slide, die ik normaal gesproken voor panorama fotografie gebruik.

macro rail voor de Canon MP-E65
Een nodal slide die hier als macrorail dienst doet. Dit maakt het fotograferen met de Canon MP-E65 een stuk prettiger. Dan hoef je het statief niet continu te verzetten.

Lensopening en scherptediepte van de Canon MP-E65

De grootste lensopening van de Canon MP-E65 staat is f/2,8. Dit levert natuurlijk een heel kleine scherptediepte op, die naarmate je de vergroting opvoert nog veel kleiner wordt. Dit is zo extreem dat alleen al het ademen voldoende is om je beeld te laten trillen. Fotograferen in de wind is nagenoeg onmogelijk. Zelfs als een insect zijn kop beweegt is het voldoende om buiten je scherptegebied te komen.

Je hoeft niet extreem te gaan voor macro, maar het opent wel een heel nieuwe wereld. (ISO200 - f/8 - 4sec)
Je hoeft niet extreem te gaan voor macro, maar het opent wel een heel nieuwe wereld. (ISO200 – f/8 – 4sec)

Gelukkig kun je het diafragma dichtdraaien en met een kleine lensopening fotograferen. Maar zelfs met f/16 blijft de scherptediepte bijzonder klein. Zeker bij een vergroting van 5x.

Om het in getallen te laten zien, de scherptediepte met diafragma f/16 loopt van 2,240 mm bij een vergroting van 1:1 naar een scherptediepte van 0,269 mm bij een 5:1 vergroting. Zou je dan het diafragma naar f/2,8 draaien, is je scherptediepte bij een 5:1 vergroting nog maar 0,048 mm.

Lees meer over scherptediepte in mijn artikel:
https://www.nandoonline.com/tutorial/scherptediepte-in-de-praktijk/

Hou er wel rekening mee dat een scherptediepte van amper 0,3 mm kleiner lijkt dan het in werkelijkheid is. Bedenk dat je onderwerpen fotografeert die misschien 3mm groot zijn. Op die schaal is 0,3mm plots niet zo extreem meer. Maar om de scherpte op de juiste plek te krijgen, dat is de werkelijke uitdaging.

Extreme macro van een mier met de Canon MP-E65
Een honingdrinkende zwarte mier met een 5x vergroting en diafragma f/11. Het diertje is ongeveer 3mm groot. Zelfs met f/11 is de scherptediepte niet voldoende om het hele dier scherp in beeld te krijgen.

Er is iets aparts aan dit objectief als het op diafragma aankomt. Naarmate je de vergroting opvoert, wordt het beeld in je zoeker steeds donkerder. Dit komt natuurlijk doordat het objectief zoveel langer wordt, waardoor er veel lichtverlies optreedt. Het werkelijke diafragma kan uitgerekend worden met de volgende formule.

Effectief diafragma-getal = diafragma-getal x (vergroting + 1)

Dit betekent dus, dat zelfs met f/2,8 en een 1x vergroting er even veel licht binnen komt als normaal bij f/5,6. Gaan we door rekenen, en kiezen we voor f/16 bij een 5x vergroting, dan houden we een effectief diafragma over van maar liefst f/96. Zouden we f/8 kiezen met een 3x vergroting, dan is het effectieve diafragma f/32 (bron: https://www.the-digital-picture.com/Reviews/Canon-MP-E-65mm-1-5x-Macro-Lens-Review.aspx )

Hoewel de camera wel zorgt voor voor een goed belichte foto aan de hand van de werkelijke hoeveelheid licht die er door de lens komt, zal de zoeker extreem donker worden wanneer je een 5x vergroting hebt. Bovendien zal de scherpstel afstand zo klein zijn geworden, dat er een groot risico is dat je in je eigen schaduw zit te werken.

Advertisements
Extreme macro met de Canon MP-E65 betekent dichtbij komen. heel dichtbij
De Canon MP-E65 ingesteld op een 5x vergroting. Het beeld zal extreem donker zijn. De korte afstand tot je onderwerp betekent dat je vaak in je eigen licht zit te werken.

Gebruik een flitser bij extreme macro

Ga je met de Canon MP-E65 aan de slag voor extreme macrofotografie, dan is extra licht zeker aan te raden. Niet voor niets wordt dit objectief vaak samen met de speciale Canon Macro Twin Lite MT-24EX flitser gebruikt. Dit extra beetje licht zorgt ervoor dat de noodzaak van hogere ISO waardes voorkomen kan worden.

Helaas had ik niet de beschikking over deze flitser, en ben ik terug gevallen op hogere ISO waardes of het continu modellicht van de Profoto A1 flitser. Dit ging, maar was verre van ideaal.

Gebruik een flitser bij extreme macro met de Canon MP-E65
Druppels op een veer, gefotografeerd met een hulplichtje. (ISO200 – f/2,8 – 1/8sec)

De Canon MP-E65 in de praktijk

Het fotograferen met de Canon MP-E65 is zeer moeilijk. Ik heb respect voor de fotografen die prachtige resultaten weten te behalen met dit uitdagende objectief. De werkafstand, het verlies aan licht, en de extreem kleine scherptediepte maakt het moeilijk om goede resultaten te behalen. Persoonlijk hou ik van een hele kleine scherptediepte, maar dit was vaker te klein dan ik zou willen.

Levende insecten is een echte uitdaging, maar met statische onderwerpen, die niet bewegen, kun je op je gemak gaan experimenteren en fotograferen. Juist daar vond ik het gebruik van dit objectief te beperkt. Hoe vaak kun je een paardebloem zaadje fotograferen, of een druppel op een veer?

Extreme macro met de Canon MP-E65
Het fotograferen van een paardebloem zaadje op 5x vergroting laat zien hoe extreem dit objectief is. (ISO200 – f/4 – 1/6sec)

Focus stacking met de Canon MP-E65

Een kleine scherptediepte is leuk, maar het wordt pas heel interessant wanneer je die scherptediepte heel groot kunt maken. Er is een limiet van f/16 op de 41mm Working Distance wanneer je op 5x vergroting zit. Maar wat als je de scherptediepte kunt vergroten met focus stacking?

Meer over focusstacking is te lezen in
https://www.nandoonline.com/focus-stacking/

Hoewel focus stacking met landschapsfotografie relatief eenvoudig is, wordt het een heel ander verhaal wanneer je werkt met extreme macro. Ik vond een dode mestkever en heb deze geprobeerd te fotograferen met focus stacking.

Ik moet erbij vermelden dat de nodal slide die ik als macrorail gebruikt heb geen nauwkeurige bewegingen toelaat, maar zelfs dan nog viel het tegen om (hele) goede resultaten te behalen. Voor het stacken van de verschillende foto’s heb ik gebruik gemaakt van Photoshop, wat misschien niet de beste keuze is.

FOcus stacking met de Canon MP-E65
Een mestkever, gefotografeerd met de Canon MP-E65 en focusstacking van 12 foto’s in Photoshop.
FOcus stacking met de Canon MP-E65
Een focusstack van 45 opnamen met Photoshop. Er zijn veel stacking fouten te vinden.

Misschien dat ik niet de juiste techniek gebruikt heb, of trucjes die het uiteindelijke resultaat kunnen verbeteren. Het heeft me in ieder geval geleerd dat dit een heel bijzondere en moeilijke techniek is die, wanneer goed uitgevoerd, tot verbluffende resultaten kan leiden.

Mijn conclusie over extreme macrofotografie

Wat ik geleerd heb tijdens de weken waarin ik met dit objectief heb gefotografeerd is, dat extreme macro niet mijn soort fotografie is. Ik kan enorm genieten van de beelden die andere fotograferen met dit objectief kunnen produceren, maar het ontbreekt me aan het geduld om hier dieper op in te duiken. Niettemin was het een leerzame ervaring.

Extreme macro laat veel details zien, maar het is moeilijk fotograferen.
Een leliehaantje van heel dichtbij. Hij kijkt zo boos… (ISO1600 – f/8 – 1/25sec)

De Canon MP-E65 is inmiddels een al wat ouder objectief. En hoewel de prestaties heel goed zijn voor wie ermee om kan gaan of kan leren gaan, er zijn inmiddels nieuwe objectieven op de markt gekomen die ook tot extreem grote vergrotingen kunnen gaan.

Alternatief voor de Canon MP-E65

Wie extreme macro interessant vindt, zou zeker ook eens kunnen gaan kijken naar objectieven zoals de Laowa Venus 25mm f/2.8 2.5-5X Ultra-Macro. Dit is een nieuwe generatie betaalbare objectieven die uitermate goed schijnen te presteren.


Deze pagina bevat affiliate links
Ben je van plan om een aankoop te doen, gebruik dan de links op deze pagina.
Zo krijg ik een kleine vergoeding waarmee ik deze site kan bekostigen. Dank je wel

Abonneer
Laat het weten als er
guest
4 Reacties
Nieuwste
Oudste
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Rene Prins
Rene Prins
1 maand geleden

De lens uit deze review heb ik vanmorgen gekocht bij Cameraland

Richard Vermeulen
Richard Vermeulen
2 maanden geleden

Weer een zinvol artikel Nando. Het is een hele lastige lens, maar dat zijn ze allemaal voor extrememacro fotografie. Vergeet niet dat sommigen complete studio settings maken en voor focusstacking kostbare gemotoriseerde stack rails gebruiken. Soms kost een goede stack een week aan werk inclusief het te prepareren beest in vorm zetten. Ook ik kan het geduld er niet voor opbrengen of de tijd er voor vrij maken.

4
0
Zou graag je gedachten willen weten, s.v.p. laat een reactie achter.x
()
x