Menu Sluiten

Is er verschil tussen kleurtemperatuur en witbalans?

Als je een camera bekijkt, dan zie je een witbalans instelling. Je kunt deze op automaat zetten, of op zonnig, kunstlicht, en nog een aantal andere instellingen. Maar als je dan verder kijkt kun je ook een kleurtemperatuur instellen. Dat is een getal met de letter K erachter genoteerd. Is er verschil tussen kleurtemperatuur en witbalans? Ik leg het uit in dit artikel.

Geschatte leestijd: 10 minuten

Advertisements

Op je camera kun je de witbalans instellen. De meesten gebruiken de auto witbalans, afgekort AWB, en laten het instellen van de witbalans over aan de camera. Anderen, zoals ik, stellen een vaste waarde in. Dat kan zonnig zijn, schaduw, bewolkt, kunstlicht of zelfs TL licht.

witbalans instellingen camera
Een typisch vergelijk voor witbalans instellingen zoals je dat op veel websites terug vindt. Vaak wordt er niet bij vermeld welke de juiste was. In dit geval hangt het ergens tussen zonnig en bewolkt in.

Deze namen geven aan onder welke omstandigheden die instelling de foto zo kleurneutraal mogelijk maakt. Maar wat is kleurneutraal nu precies? Om daar een antwoord op te geven moeten we wat dieper op kleur induiken.

De temperatuur van kleur

Wist je dat kleur een temperatuur heeft? Of beter gezegd, temperatuur heeft een kleur. Als we naar de wetenschappelijke omschrijving kijken, dan lezen we dat de kleurtemperatuur van een lichtbron voor wit licht is gedefinieerd als de temperatuur van een hypothetisch zwart lichaam waarvan het uitgestraalde licht dezelfde kleurindruk geeft als de lichtbron. Ik heb deze omschrijving geleend van wikipedia. De kleurtemperatuur wordt weergegeven in Kelvin.

Wil je weten wat temperatuur in Kelvin (K) is en hoe je dit omrekent naar graden Celsius?
Lees dan dit Wikipedia artikel: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kelvin_(eenheid)

Een hypothetisch zwart lichaam is natuurlijk een vreemd iets, maar het is eigenlijk heel simpel. Het is een object dat alle straling die erop valt absorbeert. Hierdoor wordt dit object warm en gaat uiteindelijk gloeien. Een beetje zoals ijzer gaat gloeien als het verhit wordt: roodgloeiend en witheet wordt als het nog warmer wordt.

Onder de 1000 K zullen we geen kleur kunnen zien, maar vanaf 1000K begint dat zwart lichaam roodgloeiend te worden. Bij 2000 K krijgt het een oranje kleur, en als het 5000 K gaat het richting geel. Rond de 7000 K zal het zwart lichaam witheet zijn geworden en vanaf 8000 K zal het steeds blauwer worden.

De kleuren temperaturen op een rijtje. De waarden aan de rechterkant zijn bij benadering.
De kleuren temperaturen op een rijtje. De waarden aan de rechterkant zijn bij benadering.

Het zal je niet verbazen dat onze zon, met een oppervlakte temperatuur van rond de 5600 K, een gele kleur heeft. Maar dit gele licht zien we niet omdat onze ogen dit van nature neutraliseren. En dat willen we met de camera ook doen, vandaar dat we een kleurtemperatuur moeten instellen om een goede witbalans te krijgen.

Kleurtemperatuur instellen

Om het verschil tussen witbalans en kleurtemperatuur te weten te komen zullen we eerst naar de laatstgenoemde kijken: de kleurtemperatuur.

We weten allemaal dat er verschillende kleuren licht zijn. Daglicht is geel, maar dat zien we als wit, kunstlicht is oranje van kleur. Het licht in de schaduwen is vaak blauw van tint. Elk van die kleuren heeft dus een kleurtemperatuur. Het oranje kunstlicht is ongeveer 3000 K, zonnig daglicht is ongeveer 5500 K en de kleurtemperatuur van de schaduw in de volle zon ligt rond de 7000 K.

We kunnen de camera op deze specifieke kleurtemperaturen instellen. Fotografeer je in kunstlicht, dan stel je de camera op de 3000 K van dat kunstlicht in. Fotografeer je in de schaduw van de volle zon, daar waar dus geen direct zonlicht komt, dan kun je de kleurtemperatuur instellen op 7000 K.

Is er verschil tussen kleurtemperatuur en witbalans?
De witbalans instelmogelijkheden van een Canon camera. Dit is voor nagenoeg elke camera hetzelfde.

Door de kleurtemperatuur van de camera op een waarde in te stellen die overeenkomt met de kleur van het licht dat aanwezig is, zal die kleur geneutraliseerd worden. Met andere woorden, aan een kunstlicht omgeving zal de camera voldoende blauwe toevoegen zodat in de foto de oranje kleur van het kunstlicht gecorrigeerd wordt. Voor een schaduw van 7000 K wordt juist meer oranje toegevoegd om de blauwe kleurzweem te corrigeren.

Witbalans instellen

De volgende stap in het ontdekken van het verschil tussen witbalans en en kleurtemperatuur is het kijken naar de witbalans zelf. Wat is de relatie tussen die twee termen?

Ik zie vaak een serie foto’s die met verschillende witbalans instellingen zijn gemaakt, precies zoals in het begin van dit artikel. Maar dit vind ik een beetje misleidend, hoewel het ook zeker niet fout is. We kunnen de witbalans beter zien als er een foto van een wit stukje papier wordt gemaakt.

Is er verschil tussen kleurtemperatuur en witbalans?
De testopstelling. Het modellicht van de lamp is op verschillende kleurtemperaturen in te stellen; van koud (3000 K) tot warm (6000 K) . Ik heb de kaart gefotografeerd met de camera op verschillende kleurtemperaturen ingesteld.

De kleur van het licht dat door een stuk helderwit papier weerkaatst wordt is afhankelijk van het omgevingslicht. Door dit papier onder verschillende soorten licht te fotograferen, en dan ook nog met verschillende witbalans instellingen, kun je pas goed zien hoe het werkt. Je ziet precies hoe de ingestelde kleurtemperatuur van de camera de kleuren van de foto aanpast tot er een perfect balans is gevonden. Op dat moment zal een wit vlak ook wit zijn, ongeacht met welke kleur licht het vlak verlicht is.

Advertisements

De resultaten van de test

kleurtemperatuur bij 300K
Verschillende kleurtemperatuur instellingen onder licht van 3000K
De verschillende kleurtemperatuur instellingen onder licht van 4000K
De verschillende kleurtemperatuur instellingen onder licht van 4000K
De verschillende kleurtemperatuur instellingen onder licht van 5000K
Verschillende kleurtemperatuur instellingen onder licht van 5000K
De verschillende kleurtemperatuur instellingen onder licht van 6000K
De verschillende kleurtemperatuur instellingen onder licht van 6000K

In deze vier series is duidelijk te zien hoe het wit en zwart van kleur verandert wanneer de kleurtemperatuur van de camera van 2500 K naar 9500 K verzet wordt. Wanneer de ingestelde kleurtemperatuur van de camera (ongeveer) overeenkomt met de kleurtemperatuur van het licht, is de juiste balans tussen de twee bereikt. Op dat moment zal wit ook daadwerkelijk wit in de foto zijn. De juist witbalans is bereikt.

Hoe kom je achter de juiste kleurtemperatuur voor de perfecte witbalans?

In de test is naar voren gekomen dat het belangrijk is om een goede balans in kleurtemperatuur te krijgen tussen het aanwezige licht en de instelling op de camera. Bereik je die balans niet, dan zal de foto een kleurzweem hebben. Ofwel, de witbalans staat verkeert.

Nu we weten wat het verschil tussen kleurtemperatuur en witbalans is, kunnen we eens kijken hoe de perfecte witbalans ingesteld kan worden. Voor zover dat mogelijk is.

De automatische witbalans instelling

Elke camera heeft de mogelijkheid om een automatische witbalans instelling (AWB) te kiezen. Daarbij wordt op een slimme manier de kleurtemperatuur op de juiste waarde gezet. Helemaal feilloos is die niet, en soms kan een AWB instelling zelfs kleuren van een zonsondergang wegfilteren.

camera op zonnigcamera op AWB

Het verschil tussen een handmatige witbalans instelling, en de autowitbalans instelling. Hou er rekening mee dat moderne camera’s heel intelligente AWB instellingen kunnen hebben, die rekening houden met sfeerkleuren.

Dit is de reden waarom ik liever zelf een witbalans kies en de camera daarop laat staan. Mijn keuze is daarbij in negen van de tien gevallen het zonnetje, wat de instelling daglicht is (± 5200 K bij Canon).

Lees alles over mijn witbalans keuze bij het fotograferen
in het artikel
Wat doen we met witbalans?

Een geijkte witbalans

De voorinstellingen daglicht, kunstlicht, TL-licht, schaduw en bewolkt zijn natuurlijk ruwe instellingen. Het zijn vaste waarden die overeenkomen met bepaalde situaties. Er zijn natuurlijk ook momenten dat de kleurtemperatuur ergens tussen die waarden in zit.

Een auto witbalans zou de tussenwaarden kunnen instellen, maar ook dat is niet helemaal perfect. Wil je het wel perfect hebben, dan zal het nodig zijn om de kleurtemperatuur te meten, en die waarde in te stellen.

Veel mensen gebruiken een grijskaart om de kleurtemperatuur te meten. Maar daarvoor is de grijskaart niet bestemd. Je wilt natuurlijk wit helemaal wit hebben, en een grijskaart is niet wit. Daarom moet je de witbalans ijken met een speciale ijkkaart. Het zal je niet verbazen dat dit gewoon een wit vlak is.

Is er verschil tussen kleurtemperatuur en witbalans?
De grijskaart is niet voor de witbalans bestemd. Anders zou het wel grijsbalans genoemd worden. Kies een wit vlak voor je witbalans te ijken, en een grijskaart voor je belichtingsmeter te ijken.

Lees ook over het juiste gebruik van de grijskaart,
en waarom deze eigenlijk niet geschikt is voor de witbalans te bepalen:
De werkelijke reden voor het gebruik van een grijskaart

Vaak is de achterkant van een grijskaart wit, wat speciaal voor het bepalen van de witbalans is. Dàt is die speciale ijkkaart. Je kunt eventueel ook een expodisk gebruiken, die ook wit is. Toch zal de grijskaart in veel gevallen voldoende effectief zijn om de witbalans redelijk goed te krijgen. Maar een wit kaartje werkt beter.

Een perfecte witbalans?

Je kunt de kleurtemperatuur bepalen zodat de juiste witbalans ingesteld wordt. Maar dat is nog geen garantie voor de perfecte kleurweergave. Daarvoor zijn nog meer hulpmiddelen te krijgen, zoals de Color checker. Deze kaart stelt je in staat om alle kleuren perfect te krijgen.

Voor een deel is dat in de camera te finetunen via een witbalans-shift, maar over het algemeen is dat veel eenvoudiger in de nabewerking van een foto. De witbalans instelling van je camera kan namelijk zonder kwaliteitsverlies aangepast worden als je in raw fotografeert.

Ben je een jpeg fotograaf, dan wil je misschien wel gebruik maken van deze witbalans-shift mogelijkheid in je camera. Maar alleen als het heel erg belangrijk is dat de witbalans en de kleurechtheid gegarandeerd goed moeten zijn.

Is er verschil tussen kleurtemperatuur en witbalans?
Behalve de kleurtemperatuur kun je de kleurbalans ook wijzigen. Over het algemeen doe je dit eerder in de bewerking van je foto. Tenzij je in jpeg fotografeert.

Een perfecte witbalans zal in principe nooit nodig zijn, behalve als de kleurechtheid van hetgeen je fotografeert perfect moet zijn. Dat zal alleen in specifieke situaties zijn. Dan is het ijken van je witbalans en kleurbalans noodzakelijk zijn.

Een subtiele kleurzweem kan echter sfeer aan je foto geven, en zo een fijne uitstraling geven. Wees dus niet al te kritisch met het instellen van je witbalans, en bedenk dat als je in raw fotografeert het altijd mogelijk blijft om dit achteraf te finetunen.

Nu je het verschil tussen kleurtemperatuur en witbalans weet, hoe belangrijk is een perfecte witbalans voor jou? Vertel het me in een reactie onder dit bericht.


Deze pagina bevat affiliate links
Ben je van plan om een aankoop te doen, gebruik dan de links op deze pagina
naar Cameraland.nl.
Zo krijg ik een kleine vergoeding waarmee ik deze site kan bekostigen. Dank je wel

Deze berichten vind je misschien ook interessant

Abonneer
Laat het weten als er
guest
2 Reacties
Nieuwste
Oudste
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Jaap Koole
Jaap Koole
2 maanden geleden

Lastig verhaal. Komt het er in Jip & Janneke taal niet op neer dat de kleurtemperatuur een fysisch / optisch fenomeen is; je kunt er niets aan veranderen. Het zo correct mogelijk (of gewenst mogelijk) afstemmen van je camera op die temperatuur, dat doe je met de WB.

2
0
Zou graag je gedachten willen weten, s.v.p. laat een reactie achter.x
()
x