Komeet Wirtanen en de Geminiden meteorenregen

Na de Perseïden meteorenregen is de Geminiden de meest spectaculaire sterrenregen aan de nachtelijk hemel. Elk jaar in december trekt de Aarde door het stofspoor van de planetoïde Phaeton, welke verantwoordelijk is voor deze meteorenregen. Hierin wijkt de Geminiden af van andere meteorenregens; de meeste worden namelijk veroorzaakt door restanten die kometen hebben achtergelaten en geen planetoïden. Laat juist nu ook een komeet aan de hemel staan: 46P/Wirtanen.

Een visuele weergave van het spoor dat Phaeton achter zich laat, wat verantwoordelijk is voor de Geminiden meteorenregen
Een visuele weergave van het spoor dat Phaeton achter zich laat, wat verantwoordelijk is voor de Geminiden meteorenregen

Erg sensationeel is komeet Wirtanen niet. Hij is nauwelijks zichtbaar met het blote oog en er ontbreekt een zichtbare staart. Als je weet waar je moet kijken zie je alleen een wazig vlekje tussen de sterren. Een camera ziet echter veel meer dan het menselijk oog, zodat het mogelijk is om details en de zeegroene kleur van de komeet coma vast te leggen.

Het sterrenbeeld Orion en Stier aan de winter sterrenhemel. Een stuk onder de Pleiaden, het zevengesternte, staat de komeet. Als je niet weet dat die er staat, zie je 'm niet.
Het sterrenbeeld Orion en Stier aan de winter sterrenhemel. Een stuk onder de Pleiaden, tussen de wolken, staat de komeet. Als je niet weet dat die er staat, zie je ‘m niet. (Sony A7R III + FE 4/24-70 @ 24mm | ISO6400 | f/4 |8 sec)

Op de avond van het hoogtepunt van de Geminiden ben ik op pad gegaan om vanuit een mooie locatie de vallende sterren te fotograferen. Terwijl een van de camera’s die ik hiervoor ter beschikking had, de Nikon Z7 met 24-70mm objectief, via de time lapse functie de vallende sterren moest vast leggen, was het plan om met de andere camera, een Sony A7R III en 70-200mm objectief, de komeet te fotograferen.

De Sony A7R III met FE 2,8/70-200 waarmee ik de komeet heb kunnen vastleggen
De Sony A7R III met FE 2,8/70-200 waarmee ik de komeet heb kunnen vastleggen

Eenmaal op locatie gearriveerd bleek de heldere hemel helaas verborgen achter een dik wolkendek, zodat het fotograferen van vallende sterren of de komeet onmogelijk was geworden. Enigszins gefrustreerd, teleurgesteld en droevig ben ik terug naar huis gegaan. Rond middernacht brak de bewolking en tussen de voorjagende wolkenpartijen werden de sterren zichtbaar, voldoende om toch een poging te wagen. Helaas was dit niet op die mooie locatie, maar vanuit het park om de hoek, in de buitenwijken van Helmond. Een plek waar lichtvervuiling de kans op het vastleggen van vallende sterren heel wat moeilijker maakte. Terwijl de Nikon de foto’s van de sterrenhemel maakte, zoomde ik met de Sony steeds verder in op de komeet.

Komeet 46P/Wirtanen als een groenige vlek in het sterrenbeeld stier. (Sony A7R III + FE 2,8/70-200 @ 70mm | ISO12800 | f/2,8 | 2 sec)
Komeet 46P/Wirtanen als een groenige vlek in het sterrenbeeld stier. Links is de open sterrenhoop Hyaden te zien, met de rode ster Aldebaran, en bovenin het zevengesternte, de Pleiaden (Sony A7R III + FE 2,8/70-200 @ 70mm | ISO12800 | f/2,8 | 2 sec | Lonely Speck Pure Night filter)

Dankzij de goede hoge ISO prestaties van moderne camera’s is het mogelijk om zonder volgapparatuur redelijke goede sterrenfoto’s met een tele objectief te behalen. De twee seconden belichtingstijd is kort genoeg om te voorkomen dat sterren streepjes worden, en de hoge ISO legt voldoende details vast om een komeet als Wirtanen zichtbaar te maken. Toch is er met volgapparatuur een nog beter resultaat te behalen, maar daar was geen tijd voor. Ik wilde geen tijd verspillen aan het uitlijnen van de apparatuur omdat ik verwachtte dat het niet lang zou duren voor het weer helemaal bewolkt zou worden.

Ondanks de voorbij drijvende bewolking, de het zicht op de sterren regelmatig versperde, heb ik met maar liefst 200mm brandpunt de komeet gefotografeerd. In één van die opnamen, toen de wolken voldoende vrij zicht gaven, tijdens de twee seconden durende belichtingstijd, schoot er een mooie meteoor van de Geminiden precies door het beeld.

Komeet 6P/Wirtanen en een Geminide meteoor 5 opname stack voor de komeet en sterren. Sony A7R III met FE 70-200mm f/2,8 GM OSS
Komeet 6P/Wirtanen en een Geminide meteoor, een 5 opname stack voor de komeet en sterren. (Sony A7R III + FE 2,8/70-200 @ 200mm | ISO12800 | f/2,8 | 2 sec)

Het was letterlijk een ‘one in a million shot’, want ik had mijn Lonely Speck Pure Night filter al van de camera af gehaald omdat ik dacht al voldoende opnamen gemaakt te hebben. Het was de ingeving om toch nog maar een paar foto’s te maken, ook al had ik het filter al verwijderd. Plots was het niet erg meer dat de lucht eerder op de avond helemaal bewolkt raakte, want anders had ik deze foto waarschijnlijk niet gemaakt.

De opname is niet gecropt of op een uitsnede. Dit is de originele uitsnede. Voor deze opname heb ik wel vijf achtereenvolgende opnamen gestacked, om zo de ruis er uit te filteren.

Oh ja, en het resultaat van de Nikon, die gedurende een uur continu foto’s van de sterrenhemel maakte, om zo vallende sterren te registreren… Ik heb er twee in de foto gevangen, maar beiden zo zwak en onooglijk dat ze de moeite niet waard zijn. Zeker niet met deze ‘one in a million’ foto van de komeet 46P/Wirtanen met de meteoor van de Geminiden in beeld.


Apparatuur

  • Nikon Z7 met 24-70/4S
  • Sony A7R III met FE 4/24-70 en FE 2,8/70-200
  • Lonely Speck Pure Night
  • Gitzo Systematic GT3542LS met RRS BH55 balhoofd
  • Gitzo Mountaineer GT3542L met Markins B10 balhoofd

De camera’s zijn ter beschikking gesteld door Cameraland.nl ten behoeve van een nog te verschijnen review

2 Replies to “Komeet Wirtanen en de Geminiden meteorenregen”

  1. Prachtige foto’s en verhaal weer Nando. Altijd weereen genot om je avonturen te lezen en de resultaten te zien!
    De “one in a million shot” is geweldig! Die is genomen op 200mm toch? Echter staat er onder de bewuste foto 70mm, dat zou ik even aanpassen.

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)