Moet je een soft, medium of hard grijsverloopfilter kiezen?

Moet je een soft, medium of hard grijsverloopfilter kiezen?

Advertisements

Werken met grijsverloopfilters – deel 2

Wanneer je op zoek gaat naar grijsverloopfilters, is er de keuze tussen een soft verloop, een hard verloop, en er is ook nog een medium verloop. Natuurlijk hebben ze allemaal een toepassing, maar wanneer moet je kiezen tussen een soft, medium of hard grijsverloopfilter? Bovendien, om het nog lastiger te maken, is er ook nog een omgekeerd grijsverloopfilter.

Ga je met grijsverloopfilters aan de slag, dan kun je relatief eenvoudig bepalen hoe sterk dat filter moet worden. Dat heb ik uitgelegd in het eerste deel van de serie over het werken met grijsverloopfilters. Je hebt echter ook nog de keuze tussen verschillende soorten grijsverloopfilters. Het bepalen van de juiste sterkte van het filter is dus niet het enige wat je moet doen.

Lees ook mijn artikel over het kiezen van de juiste sterkte van het grijsverloopfilter:
Hoe kies je het juiste grijsverloopfilter?

Vier verschillende grijsfilters van de Haida Red Diamond serie. Van links naar rechts: soft, medium, hard, en omgekeerd grijsverloop.
Vier verschillende grijsfilters van de Haida Red Diamond serie. Van links naar rechts: soft, medium, hard, en omgekeerd grijsverloop.

De vier soorten grijsverloop

Er zijn in principe vier soorten grijsverloopfilters. Er is een heel geleidelijk verloop, wat het soft grijsverloopfilter wordt genoemd, en er is een heel abrupt verloop, want uiteraard het hard grijsverloop zal zijn. Je hebt ook nog een tussenweg, het medium grijsverloopfilter.

De vierde soort is enigszins afwijkend. Het is een combinatie van een hard en een soft grijsverloopfilter. Het harde, abrupte verloop is in het midden van het filter, waarna het heel geleidelijk weer naar transparant verloopt. Het is een omgekeerd grijsverloop, ofwel een reverse grijsverloopfilter.

Het gebruik van de Haida Red Diamond grijsverloopfilters in de praktijk.
Het gebruik van de Haida M10 filterhouder, samen met twee verschillende Haida Red Diamond grijsverloopfilters in de praktijk.

Er zijn nog enkele ander afwijkende vormen te vinden, zoals een filter dat alleen in het midden een donkere band heeft, wat ook wel een horizon filter genoemd wordt. Een voorbeeld is het Haida Red Diamond ND 1,2 horizon filter. Ik heb dit filter niet in bezit, en nog nooit gebruikt, dus kan ik daar weinig over zeggen, behalve dat het geschikt kan zijn voor een zonsopkomst, en zonsondergang.

De andere grijsverloopfilters gebruik ik wel veel, en kan ik zeker adviseren over wanneer je een soft, medium of hard grijsverloopfilter moet kiezen.

Ik maak gebruik van het Haida M10 filtersysteem met de Red Diamond filters. Wil je meer weten over dit uitstekende filtersysteem, lees dan mijn review:
Review van het Haida M10 filtersysteem

Wanneer kies je een soft grijsverloopfilter?

Een soft grijsverloop heeft een heel geleidelijk verloop over het filter heen. Hierdoor is het geschikt wanneer er veel objecten boven de horizon uitsteken, zoals bergen, bomen, huizen, enzovoort.

Het is het meeste geschikt wanneer je dit gebruikt met een groothoek of ultra-groothoek objectief. Door de grote beeldhoek maak je maximaal gebruik van het verloop. Kies je dit filter voor op een tele-objectief, dan maak je maar gebruik van een deel van het verloop.

Kies dit filter in de volgende omstandigheden of situaties

  • Bij gebruik van een (ultra-) groothoek objectief
  • Wanneer er objecten door de horizon heen steken zoals bergen, bomen, huizen, enzovoort
  • Voor een heel geleidelijk verloop in een deel of een hoek van het beeld
Moet je een soft, medium of hard grijsverloopfilter kiezen? - Voor deze is een soft grijsverloop gekozen
Zonsopkomst met een toefje ochtendmist, gefotografeerd met een soft grijsverloopfilter (29mm – ISO100 – f/11 – 1/13sec = Haida Red Diamond soft 0,9GND)

Wanneer kies je een hard grijsverloopfilter?

Het hard grijsverloopfilter heeft een heel abrupt verloop, midden in het filter. Hierdoor zal bij een verkeerde plaatsing dit direct te zien zijn, zeker bij sterke grijsverloopfilters. Plaats je het filter wel netjes op de horizon, maar steken er objecten door de horizon, dan zal er een duidelijk scheidingslijn door dat object lopen.

Een hard grijsverloopfilter is uitermate geschikt wanneer er een lege horizon is, zoals aan zee of open gebieden. Maar pas op, zo gauw er iets door de horizon steekt wordt alles boven de horizon heel donker.

Gebruik je een tele-objectief, dan kan het korte verloop als een meer geleidelijk verloop werken. Dit komt omdat de beeldhoek van een tele-objectief natuurlijk smaller is dan bij groothoek. Werk je veel met tele-objectieven, dan kan een hard verloop een goede keuze zijn.

Kies dit filter in de volgende omstandigheden of situaties

  • Bij gebruik van een tele-objectief
  • Met groothoek objectieven wanneer er geen objecten door de horizon heen steken, of slechts heel weinig
Moet je een soft, medium of hard grijsverloopfilter kiezen?  Deze is ideaal voor een hard grijsverloopfilter.
De late avondschemering, met een mooi strakke horizon, Ideaal voor een hard grijsverloopfilter (18mm – ISO100 – f/11 – 1/3sec. – Haida Red Diamond hard 0,9GND)

Wanneer kies je een medium grijsverloopfilter?

Het medium grijsverloopfilter is in feite een tussenweg. Het heeft geen soft verloop, en geen hard verloop. De naam zegt het in feite al. Een specifieke toepassing zie ik dan ook niet, behalve dat het een gulden middenweg kan zijn.

Een medium grijsverloopfilter is misschien ideaal als je niet teveel filters in gebruik wil hebben, of mee nemen. Het werkt goed bij een lege horizon, maar ook bij objecten die door de horizon steken. Wil je een meer optimaal resultaat daarbij, dan zal een soft of hard grijsverloop misschien beter zijn.

Kies dit filter in de volgende omstandigheden of situaties

  • Er zijn geen specifieke momenten dat dit noodzakelijk is
  • Het is een tussenweg
  • Goed te gebruiken bij groothoek, als een hard grijsverloop te veel van het goede is, maar een soft grijsverloop te geleidelijk is.
Moet je een soft, medium of hard grijsverloopfilter kiezen? - voor deze is een medium grijsverloop heel geschikt
Ochtendrood boven de Kaweise Loop. (16mm – ISO100 – f/11 – 8sec – Haida Red Diamond medium 0,9GND + CPL,)

In welke situaties is een omgekeerd grijsverloopfilter ideaal?

De laatste van de types die ik in dit artikel wil behandelen, is het omgekeerd grijsverloopfilter. Dit filter wijkt aanzienlijk af van de hierboven genoemde filters, omdat het soft grijsverloop maar op de helft van het filter aanwezig is. Donker in het midden, en uitlopend naar transparant aan de bovenzijde.

Advertisements

Het verloop van het donkere deel naar het onderste transparante deel is vervolgens een hard grijsverloop. Hierdoor zal het filter zich in feite gedragen als een hard grijsverloopfilter, maar in de lucht langzaam minder sterk worden.

In welke situaties is een omgekeerd grijsverloopfilter ideaal?
Links is een omgekeerd grijsverloopfilter, en rechts een hard grijsverloopfilter.

Door dit omgekeerd grijsverloop is het filter ideaal voor momenten waarbij het licht op de horizon het felste is, zoals bij een zonsopkomst of zonsondergang. Het voorkomt dat de lucht boven de zon extreem donker wordt, iets wat wel eens voorkomt bij normale grijsverloopfilters.

De reden is, dat we geneigd zijn om de belichting op het lichtste deel van de foto in te stellen, zodat de lucht daarboven bij een onnatuurlijk donkere tint krijgt. Het omgekeerd grijsverloopfilter voorkomt dit probleem.

Kies dit filter in de volgende omstandigheden of situaties

  • Bij gebruik van een (ultra-) groothoek objectief wanneer er geen of weinig objecten door de horizon heen steken
  • Bij gebruik van een tele-objectief
  • Als het helderste deel alleen op de horizon zit, zoals bij zonsopkomst en zonsondergang
Moet je een soft, medium of hard grijsverloopfilter kiezen? Deze is met een omgekeerd grijsverloopfilter
Een wilde orchidee in de avondschemering. Gefotografeerd met een omgekeerd grijsverloopfilter (28mm – ISO100 – f/11 – 1/2sec – Haida Red Diamond Reverse 0,9GND)

Gebruik en combineer grijsverloopfilters op een creatieve manier

Bij alle voorbeelden die ik heb laten zien, is het grijsverloopfilter gebruikt op de normale, traditionele manier. In elke foto is het doel de lucht donkerder te maken, zodat de helderheid van alle delen in de foto nagenoeg gelijk is geworden.

Lees ook mijn artikel over het kiezen van de juiste sterkte van het grijsverloopfilter:
Hoe kies je het juiste grijsverloopfilter?

Je kunt grijsverloopfilters natuurlijk ook gebruiken om andere delen in een foto donkerder te maken. De lucht hoeft immers niet altijd in de foto aanwezig te zijn. Soms is die zelfs donkerder dan de voorgrond. Dus waarom zou je een grijsverloopfilter niet roteren en het verloop onder een andere hoek gebruiken.

Moet je een soft, medium of hard grijsverloopfilter kiezen? - welke je ook kiest, gebruik het filter onder de hoek die je nodig hebt.
Een stroomversnelling in de Hoëgne. Ik heb hier een grijsverloopfilter op z’n kop gebruikt om de lichte watervlek in de voorgrond donkerder te maken (88mm – ISO100 – f/11 – 6sec – Haida Red Diamond medium 0,9GND + 1,2ND)

Je kunt ook meerdere grijsverloopfilters tegelijkertijd gebruiken. Het is ook mogelijk om ze over elkaar heen te leggen, en zo een extreem donker verloop te creëren, bijvoorbeeld een 2 stops samen met een 3 stops, of een dubbel verloop te gebruiken. Je kunt een hard verloop combineren met een soft verloop, of een omgekeerd verloop.

Dit laatste heb ik onlangs beschreven in een apart artikel, waarin ik een omgekeerd grijsverloop heb gebruikt, samen met een hard verloop dat ondersteboven in het houder is geplaatst. Zo kun je de belichting van de foto helemaal – of in ieder geval een deel – naar je hand zetten.

Combineer grijsverloopfilters als het nodig is.
Het eindresultaat van de opname. Met twee Haida Red Diamond grijsverloopfilters, een vinger, en een kleine crop. (Canon EOS 5D4 + EF16-35L III @ 16mm | SIO200 | f/11 | 1/4sec)

Lees meer over de bovenstaande foto in
mijn blog artikel over
creatief gebruik van meerdere grijsverloopfilters.

Tot slot

Kijk naar de soort fotografie die je beoefend, en kies aan de hand daarvan de meest geschikte grijsverloopfilters. In deel 1 van deze serie heb ik verteld hoe je de sterkte kunt berekenen van je scène, en met dit deel over het soort grijsverloopfilter heb je alle benodigde kennis om succesvol met grijsverloopfilters aan de slag te gaan.

Toch zullen er momenten zijn dat zelfs een grijsverloopfilter niet het resultaat oplevert wat je graag zou willen hebben. Maar ook daar is natuurlijk een oplossing voor: HDR met grijsverloopfilters. Iets wat in een volgend artikel beschreven wordt.


Wil je op de hoogte blijven van nieuwe blog artikeltjes over grijsverloopfilters, en andere interessante onderwerpen? Schrijf je dan in voor mijn tweewekelijkse nieuwsbrief via het onderstaande formulier.

Bezig met verwerken …
Gelukt! Je staat op de lijst.

Ik maak gebruik van het Haida M10 filtersysteem met de Red Diamond filters, een systeem waar ik heel erg tevreden over ben.
Heb je interesse in deze filters, ga dan naar www.omnifoto.nl en vermeld mijn naam bij je bestelling en krijg een leuk extra’tje.

Deze pagina bevat affiliate links
Ben je van plan om een aankoop te doen, gebruik dan de links op deze pagina.
Zo krijg ik een kleine vergoeding waarmee ik deze site kan bekostigen. Dank je wel

Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x