Nadelen van de elektronische zoeker bij mirrorless camera’s – deel 1

Mirrorless camera’s hebben de markt verovert. Het lijkt de heilige graal van de fotografie te worden, als je sommige fotografen moet geloven. Een mirrorless camera is echter niets anders dan een camera zonder spiegel en prisma huis, waarbij de zoeker vervangen is door een heel klein LCD schermpje: de elektronische zoeker, ofwel EVF (Electronic View Finder). Met andere woorden, je kijkt niet langer door de lens, maar het beeld dat de sensor “ziet”. Het is een scherm dat, net als een monitor of TV lijn voor lijn opgebouwd wordt. Dit gebeurt in een razend tempo zodat we daar over het algemeen weinig van merken, behalve bij heel snelle bewegingen, of hele snelle objecten. We zien dan het zogenaamde ‘Rolling Shutter Effect” dat vervorming veroorzaakt van bewegende objecten, of beter gezegd, objecten die door de zoeker bewegen. Wat je door de zoeker ziet, is ook wat er door de sensor vastgelegd wordt, dus dit effect zal ook op de foto verschijnen. Dit is echter niet het grote nadeel van de elektronische zoeker. Het nadeel is heel anders; het gaat over de kwaliteit, helderheid en het beeld in de zoeker bij gebruik van flitsfotografie. Dit is deel 1 over de Electronic Viewfinder.

De elektronisch zoeker van de Sony A7R III. Kleine schermpjes de de rol van de optische zoeker hebben overgenomen
De elektronisch zoeker van de Sony A7R III. Kleine schermpjes de de rol van de optische zoeker hebben overgenomen

 

Nadeel van de EVF bij flitsfotografie

De normale zoeker laat het beeld zien dat door lens valt en geeft geen indicatie over de belichting van de foto. De fotograaf moet zelf inschatten aan de hand van de scene en de belichtingsinstelling of de foto goed is. Daar komt enige ervaring bij kijken, en inzicht in de lichtsituatie. Een elektronische zoeker laat het eindresultaat zien, het beeld dat door de sensor geregistreerd wordt. Onder- of overbelichting is dus direct te zien. Indien een foto te licht is, zal het beeld ook overbelicht en erg helder zijn. Indien de foto te donker is, zal dit ook in de zoeker te donker zijn.  Door de instellingen te veranderen kunnen we direct zien wat dit voor effect op de foto heeft. Dit kan heel leerzaam zijn, maar het levert direct een nadeel op.

Het beeld in de zoeker laat zien of de belichting goed is, dankzij belichtingss simulatie
Het beeld in de zoeker van deze Nikon Z7  laat zien of de belichting goed is, dankzij belichtingssimulatie. Dit staat standaard aan en is erg makkelijk.

Als het beeld te licht of te donker is, zal eerst de belichting in de richting van een gemiddelde belichting gezet moeten worden om een goede compositie te maken. Natuurlijk is zal een van de belichtingsstanden, [P], [A] en [S] zorgen dat de belichting al ingesteld wordt, tenzij je een extreme belichtingscorrectie ingesteld hebt. Maar wanneer je op [M] fotografeert kan de afwijking extreem zijn zodat je niets door de zoeker ziet.

Als je flits gebruikt met de flits synchronisatie tijd, zal bij belichtingssimulatie het beeld te donker zijn. De flits zorgt immers voor de juiste belichting van het onderwerp.
Als je flits gebruikt met de flits synchronisatie tijd, zal bij belichtingssimulatie het beeld te donker zijn. De flits zorgt immers voor de juiste belichting van het onderwerp. Compositie en scherpstellen is in dit geval met de Nikon Z7 volledig onmogelijk.

Wanneer je in een studio, of een andere binnenlocatie, fotografeert, is het vaak wijs om op de [M] stand te fotograferen. Het kan dus zijn dat er een sluitertijd ingesteld wordt die in de buurt van de flits synchronisatietijd ligt. Deze sluitertijd, die meestal ergens tussen de 1/125 en 1/500 seconde ligt, en waarbij het flitslicht zorgt voor de belichting van het onderwerp, zorgt er bij een elektronische zoeker voor dat het beeld over het algemeen veel te donker is om er doorheen te kijken. Dit is een van de grote nadelen van de elektronische zoeker; je moet de belichtingssimulatie, die juist als ideaal van een EVF bevonden wordt, uitschakelen. Eerder is de zoeker niet bruikbaar.

Door de belichtingssimulatie uit te schakelen via het menu, zal het beeld niet de ingestelde belichting weergeven.
Door de belichtingssimulatie uit te schakelen via het menu, zal het beeld niet de ingestelde belichting weergeven (Dit is het menu van de Nikon Z7 zoals deze door de zoeker te zien is).

Een advies dat ik kan geven is het programmeren van een van de custom instelmogelijkheden van de camera (bijvoorbeeld de C1, C2 of C3 stand van de Canon, de U1, U2 of U3 stand van de Nikon of de standen 1, 2 en 3 bij de Sony) speciaal voor flitsfotografie. Zet daarin behalve de ISO, Manual belichting en alle andere wenselijke instellingen ook de belichtingssimulatie uit. Op die manier ben je nooit verrast als je gaat flitsen, en is het niet nodig om ergens in het menu die instelmogelijkheid te zoeken.

Gebruik een van de custom instelfuncties voor flitsfotografie, zodat ook je belichtingssimulatie naar wens ingesteld staat.
Gebruik een van de custom instelfuncties voor flitsfotografie, zodat ook je belichtingssimulatie naar wens ingesteld staat.

 

Met de belichtingssimulatie uit is het beeld gewoon goed en kan je scherpstellen en de compositie maken.
Met de belichtingssimulatie uit is het beeld gewoon goed en kan je scherpstellen en de compositie maken.

Elke camera is anders. Bij de Canon EOS R zal de camera bij het scherpstellen automatisch het beeld van belichtingssimulatie afhalen. Deze timer staat standaard op 8 seconden, maar kan ook langer ingesteld worden. Hoewel het hier niet direct voor bedoeld is, krijg je dan wel tijd om scherp te stellen en je compositie te maken, voor het beeld weer donker wordt. Bij de Hasselblad X1D-50c daarentegen kun je de belichtingssimulatie apart voor de [M] stand instellen. Zoek in het menu of de gebruiksaanwijzing voor de mogelijkheden van de camera die je in bezit hebt.

Bij de Canon EOS R zorgt de meettimer voor een helder beeld, ook als er onderbelichting is. Zoi kan de camera scherpstellen en krijg je tijd voor de compositie te maken.
Bij de Canon EOS R zorgt de meettimer voor een helder beeld, ook als er onderbelichting is. Zoi kan de camera scherpstellen en krijg je tijd voor de compositie te maken. De tijd van deze timer is desgewenst te veranderen. Het werkt echter prettiger met de belichtingssimulatie uit.

Natuurlijk  geldt dit alles ook voor het grote LCD scherm op de mirrorless camera. Ook daar zal bij belichtingssimulatie het beeld donker zijn. Maar ook bij de spiegelreflex camera’s met liveview functies zie je dit verschijnsel, uiteraard alleen met belichtingssimulatie ingeschakeld.

Ook het grote scherm heeft last van een donker beeld bij belichtingssimulatie, net als de liveview van spiegelreflex camera's.
Ook het grote scherm heeft last van een donker beeld bij belichtingssimulatie, net als de liveview van spiegelreflex camera’s.

 

Mocht je onverhoopt een zwart scherm treffen bij het inschakelen van de flitser, ondanks alle belichtingsinstellingen goed zijn, dan weet je nu waar je de oplossing moet zoeken.

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)