Over pixels, resolutie en dpi

Het is niet moeilijk, maar toch blijven veel mensen in de war raken als het aankomt op bestandsgrootte, dpi, en afmetingen van foto’s. Het wordt je ook niet makkelijk gemaakt, zeker niet bij fotobewerkingssoftware, maar ook niet bij fotowedstrijden waar in de voorwaarden soms vreemde of onlogische dingen vermeld staan. Met dit kleine artikeltje wil ik helpen om (op mijn manier) het allemaal wat begrijpelijker te maken. Stap voor stap, natuurlijk

Pixels

Vrijwel iedereen weet hoeveel megapixels zijn of haar camera heeft. Fabrikanten maken er immers genoeg reclame over, waardoor je er bijna niet onderuit komt. Ze spreken over 20 megapixels, of 30 megapixels, of veertig, of zelfs vijftig. Je kunt ook heel eenvoudig zelf de hoeveelheid pixels van je camera uitrekenen. Neem daarvoor een willekeurig gemaakte foto en kijk naar de hoeveelheid pixels (afgekort met ‘px’) die de lange en korte zijde heeft; 6000 x 4000 pixels, bijvoorbeeld, komt overeen met 6000 x 4000 = 24.000.000 pixels, ofwel 24 miljoen pixels. Dit is hetzelfde als 24 megapixels, afgekort als  24mp.

De foto is 6000 x 4000 pixels. wat overeenkomt met 24 miljoen pixels, of 24 megapixels. Reken maar na.
De foto is 6000 x 4000 pixels. wat overeenkomt met 24 miljoen pixels, of 24 megapixels. Reken maar na. Ieder fotobewerkingsprogramma kan deze informatie zichtbaar maken.

 

Elke camera heeft zo zijn eigen maximaal aantal pixels. Hoe meer pixels, hoe hoger de resolutie (onderscheidend vermogen, ofwel hoeveel details je kunt zien in de foto). De populaire Sony A7R III camera, bijvoorbeeld, produceert beelden van 7952 x 5304 pixels, wat overeenkomt met (afgerond) 42.2 miljoen pixels. Een Canon EOS 5D mark IV heeft een sensor met 6720 x 4480 pixels (30,4 megapixels), terwijl de DJI Mavic Pro 2 drone beelden heeft van 5464 x 3640 pixels groot, wat 20 megapixels is. De foto’s die ik in dit artikel gebruikt heb zijn gemaakt met een Leica SL, voorzien van een sensor van 24 mp.

Het aantal pixels bepaald de resolutie van je camera en wordt in principe niet beïnvloed door het formaat van je sensor. Ongeacht of je een middenformaat, fullframe, crop of micro 4/3 camera hebt, 24 megapixels is met elke sensor 24 miljoen pixels. Zelfs op een 1 inch sensor.

Elke camera heeft een sensor met een maximaal aantal pixels. Dit is de resolutie van de camera en dit heeft niets te maken met de sensorgrootte of het aantal DPI.
Elke camera heeft een sensor met een maximaal aantal pixels. Dit is de resolutie van de camera en dit heeft niets te maken met de sensorgrootte of het aantal DPI.

Natuurlijk maakt het voor de foto kwaliteit wel uit of je 24 miljoen pixels op een grote sensor of een kleine sensor hebt zitten, maar dat is voor dit artikel niet van belang. Het gaat erom dat 24 mp voor elke sensormaat (met 3:2 verhouding) 6000 x 4000 pixels zal zijn.

DPI

Dit is een afkorting die je heel veel tegen komt, en waar vaak de verwarring ontstaat. DPI betekent Dots Per Inch en is een maat voor de resolutie van een afgedrukte foto. Het heeft niets te maken met de resolutie van een camera. Laten we eens wat nauwkeuriger kijken naar een afgedrukte foto.

Een fotoafdruk is opgebouwd uit een reeks van hele kleine puntjes. Dit zie je bijvoorbeeld, als je een foto in een krant gaat bekijken. Wanneer je die van dichtbij bekijkt, kun je die gekleurde puntjes duidelijk zien. Dit zijn de dots in de afkorting DPI. Als je de foto zou opmeten met een liniaal (in inches natuurlijk, om de term DPI logisch te houden), en je telt het aantal dots over die lengte, dan kun je de uitrekenen met hoeveel DPI de foto is afgedrukt.

Een krantenfoto heeft een lage resolutie, waardoor je de puntjes ziet waaruit de foto is opgebouwd. Dit zijn de dots in Dots Per Inch.
Een krantenfoto heeft een lage resolutie, waardoor je de puntjes heel snel ziet waaruit de foto is opgebouwd. Dit zijn de dots in Dots Per Inch.

Nu is een krantenfoto niet erg goed van kwaliteit; de resolutie is laag. Je kunt de puntjes waaruit de foto is opgemaakt heel eenvoudig zien. Ik heb getallen gehoord van 100 dpi voor een krantenfoto. Hoe meer puntjes je in een inch stopt, hoe scherper de fotoafdruk zal worden. De resolutie van de afdruk neemt toe, zoals dat zo mooi heet. Met andere woorden; je kunt meer details onderscheiden. Voor goed drukwerk wordt vaak uitgegaan van 300 dpi. Dat betekent dat er 300 puntjes per inch nodig zijn.

PPI?

Om het moeilijk te maken is er ook zoiets als Pixels Per Inch; afgekort PPI. Deze waarde is eigenlijk alleen van toepassing op digitale schermen en sensoren, maar wordt vaak verward met DPI – en andersom. Laat ik deze term toelichten.

Een monitor maakt geen gebruik van dots/puntjes maar van pixels. Een beeldscherm bestaat over het algemeen uit 72 of 96 Pixels Per Inch. Stel je hebt een monitor in full-HD resolutie, wat neerkomt op 1920 x 1080 pixels, dan zal het beeldscherm met 72 Pixels Per Inch (PPI) een afmeting hebben van 26,6 x 15 inch, ofwel 67,7 x 38,1 centimeter.

1 inch komt overeen met 2,54 centimeter
1 centimeter is hetzelfde als 0.394 inch

Zie je wat er gebeurt? PPI heeft dus niets met de grootte of afmeting van een foto te maken, maar meer over de fysieke afmetingen van je monitor. Het aantal pixels van je monitor is een vast gegeven, net als de hoeveelheid pixels van je foto.

Helaas wordt er vaak gezegd dat een foto voor op een computermonitor, of voor op internet, een resolutie van 72 DPI moet hebben. Misschien is het nu al duidelijk dat dit dus onzin is. Ten eerste moet er niet over Dots Per Inch gesproken worden, maar Pixels Per Inch, maar belangrijker nog, een foto wordt op een monitor afgebeeld met de resolutie van de monitor, wat weergegeven wordt in PPI. En we hebben al gezien dat de afmetingen van een foto altijd al in pixels is.

Een monitor heeft een groot aantal pixels dat nooit kan veranderen. Hoe een foto op deze monitor te zien zal zijn, hangt af van het aantal pixels in de lengte en hoogte van de foto, niet van de hoeveelheid DPI of PPI.
Een monitor heeft een groot aantal pixels dat nooit kan veranderen. Hoe een foto op deze monitor te zien zal zijn, hangt af van het aantal pixels in de lengte en hoogte van de foto, niet van de hoeveelheid DPI of PPI.

Een voorbeeld maakt het misschien nog duidelijker; stel ik zou mijn 24 mp foto voor internet geschikt maken. Dan wil ik deze 6000 x 4000 pixels grote foto verkleinen tot 960 x 640 pixels. Dit doe ik door de bestandsafmetingen te veranderen, met in Photoshop “Resample” aangevinkt. De fysieke hoeveelheid pixels zal minder worden. De waarde PPI heeft helemaal geen invloed op hoe de foto op je beeldscherm verschijnt. Want op een monitor van 1920 x 1080 pixels, zal de foto gewoon de 960 x 640 pixels gebruiken, ongeacht of je 72, 96, of voor mij part 300 PPI hebt opgegeven.

De afkorting PPI kun je als fotograaf in principe negeren; je hebt er weinig aan en het heeft al helemaal geen invloed op hoe je foto’s op je beeldscherm of internetpagina te zien zijn. Ben je echter op zoek naar een (nieuwe) digitale mirrorless camera, dan zal het aantal PPI van de elektronische zoeker iets zeggen over de resolutie van de zoeker en/of het scherm op de achterkant van de camera. Maar in de meeste gevallen zal dit in megapixels weergegeven zijn. Mocht de resolutie van de elektronische zoeker in DPI weergegeven worden, dan is dit dus niet correct.

Voor beeldscherm gebruik kun je PPI gewoon negeren. Alleen het aantal pixels in de breedte en hoogte bepaald hoe groot je foto op een beeldscherm verschijnt.

DPI of PPI?

Verwarrend? Dat is begrijpelijk. Laten we er nog eens nader naar kijken.

Wanneer je een foto hebt van 24 miljoen pixels, (24 megapixels, of 24 mp), heb je 6000 x 4000 pixels ter beschikking. Wanneer je een foto wilt afdrukken op 300 DPI, ga je 300 Dots per Inch gebruiken.

Maar… de foto is in pixels, en de afdruk in puntjes. In principe kun je er gewoon vanuit gaan dat voor elke puntje dat een printer afdrukt, er één pixel gebruikt zal worden. Simpel gezegd betekent dit, dat een een afdruk van 300 DPI overeenkomt met 300 PPI. De printer maakt dus van elke pixel een enkel puntje of dot.

Voor een 24 mp foto kun je dus maximaal op 20 x 13,3 inch afdrukken. Rekenen we dit om naar de centimeters die we gewend zijn, komen we uit op een afdruk van 50,8 x 33,9 cm. Hoe meer pixels je camera heeft, hoe groter je kunt afdrukken. Voor een 42,2 mp foto zal dat met 300 DPI dan 67,3 x 44,9 centimeter zijn.

Ga je de resolutie van je afdruk verkleinen naar bijvoorbeeld 150 DPI, dan worden er voor elke inch 150 pixels gebruikt, en kun je de foto 2x zo groot afdrukken. Je krijgt bij deze grotere afdruk dan echter niet 2x zo veel details voor terug, natuurlijk, want je smeert de pixels alleen maar over een grotere lengte uit. Ga je dezelfde 24 mp foto afdrukken op 600 DPI, dan zal de maximale afdrukgrootte met de helft verminderen. Hoeveel DPI je afdruk ook zal zijn, de 24 mp foto van de camera zal ongewijzigd 24 mp blijven. Die verandert immers niet.

DPI/PPI in de fotobewerkingssoftware

Wanneer je een fotobewerkingsprogramma opent, en je kijkt naar de optie afbeeldingsgrootte, wordt het aantal pixels in de breedte en hoogte getoond, met een Pixels Per Inch waarde erbij vermeld. Ik heb hier een voorbeeld uit Photoshop (klik op de foto’s voor een grotere versie).

Ik heb mijn foto's standaard op 240 dpi staan. De afmetingen van de foto zijn 6000 x 4000 px, precies de 24 miljoen pixels van mijn 24 mp camera.
Ik heb mijn foto’s standaard op 240 PPI staan. De afmetingen van de foto zijn 6000 x 4000 px, precies de 24 miljoen pixels van mijn 24 mp camera.

Ik kan er voor kiezen om bij dimensions in plaats van het aantal pixels, de afmetingen te laten zien. Dit kan in centimeter, millimeter, en natuurlijk inches, die ik voor de duidelijkheid als voorbeeld zal aanhouden. Laat ik de breedte en hoogte in inches zien – in mijn voorbeeld ingesteld op 240 PPI, dan zie ik precies hoe groot een afbeelding van deze 24 mp camera zal worden: 25 x 16,7 inch (63,5 x 42,3 cm). Zou ik deze foto met deze informatie naar de printer sturen, dan zal deze printer de foto in 240 DPI afdrukken, wat dus overeenkomt met de afmetingen die in Photoshop in PPI weergegeven worden.

Ik ga al mijn voorbeelden uit van inch, omdat het anders niet overeenkomt met de afkorting DPI of PPI. Wil je weten hoeveel centimeter het is, vermenigvuldig de getallen dan met 2,54

De resolutie is 240 dpi. Daarmee kan ik met deze foto van 24 mp een afdruk (laten) maken van 25 x 16,7 inch
De resolutie is 240 PPI. Daarmee kan ik met deze foto van 24 mp een afdruk (laten) maken van 25 x 16,7 inch

Het is heel belangrijk om te beseffen dat het getal PPI helemaal niets, maar dan ook niets met de daadwerkelijke grootte van de foto te maken heeft. De grootte van dit digitale bestand is en blijft 6000 x 4000 pixels. Het getal dat bij PPI vermeld staat verandert daar absoluut niets aan. Het geeft alleen weer wat de afmetingen van een print zal worden als je het met die PPI waarde naar de printer stuurt.

Dit kan heel eenvoudig gedemonstreerd worden door het getal dat bij PPI vermeld staat te veranderen. Daarvoor moet ik wel “Resample” uitvinken, omdat anders de hoeveelheid pixels wel verandert. Let ook op de vermelding  “Dimensions”, die in elk screenshot de afmetingen van de foto aangeeft.

De resolutie is op 72 dpi ingesteld, maar let op; de afmetingen blijven 6000 x 4000 px. Alleen de afdrukgrootte verandert omdat er in deze resolutie minder pixels per inch nodig zijn.
De resolutie is op 72 PPI ingesteld, maar let op; de afmetingen blijven 6000 x 4000 px. Alleen de afdrukgrootte verandert omdat er in deze resolutie minder pixels per inch nodig zijn.

 

De afmetingen van de foto bij een resolutie van 600 dpi veranderen niet, maar de afdrukgrootte wordt plotseling erg klein omdat er zoveel meer pixels per inch afdruk nodig zijn.
De afmetingen van de foto bij een resolutie van 600 PPI veranderen niet, maar de afdrukgrootte wordt plotseling erg klein omdat er in een afdruk zoveel meer pixels per inch nodig zijn.

 

Laten we extreem gaan en de resolutie op maar liefst 8000 dpi zetten. Voor een afdruk zouden dan per inch 8000 pixels nodig zijn. Maar de afmetingen van de foto blijven gewoon 6000 x 4000 px
Laten we extreem gaan en de resolutie op maar liefst 8000 PPI zetten. Voor een afdruk zouden dan per inch 8000 pixels nodig zijn, wat natuurlijk een onrealistische kleine afdruk zou opleveren. Maar de afmetingen van de foto blijven gewoon 6000 x 4000 px

 

Een ander extreme waarde; slechts 2 dots per inch betekent dat de foto tot enorme afmetingen afgedrukt zou kunnen worden. Toch is de afmeting van de foto ongewijzigd 6000 x 4000 px
Een ander extreme waarde; slechts 2 Pixels Per Inch betekent dat de foto tot enorme afmetingen afgedrukt zou kunnen worden. Toch is de afmeting van de foto ongewijzigd 6000 x 4000 px

 

Nu zeg je misschien, dat dit komt omdat ik “Resample” uitgevinkt heb, dat hierdoor de afmetingen gelijk blijven. En dit is natuurlijk waar. Maar stel dat ik “Resample” aangevinkt laat, en dan het aantal PPI ga aanpassen van 240 naar 300, wat je misschien zou willen omdat een fotowedstrijd expliciet om 300 DPI afbeeldingen vraagt (zie je de verwarring ontstaan?). Met “Resample” aangevinkt zullen de afmetingen niet veranderen, maar wel de grootte van de foto zelf. De foto is niet langer 6000 x 4000 pixels, maar 7500 x 5000 pixels, wat dan overeenkomt met 37,5 mp. Met andere woorden, Photoshop zal er pixels bij moeten verzinnen omdat de sensor van de camera nu eenmaal niet meer levert dan 24 mp.

Stel dat ik de resolutie van 240 naar 300 dpi zet (bijvoorbeeld omdat een fotowedstrijd erom vraagt) en ik laat
Stel dat ik de resolutie van 240 naar 300 PPI zet  en ik laat “Resample” aan, dan verandert niet de afdrukgrootte, maar de hoeveelheid pixels van de foto.

 

De afkorting PPI heeft helemaal niets te maken met de afmeting van de foto in pixels. PPI is alleen belangrijk bij het afbeelden van een foto op een scherm, en bepaalt de maximale afmeting daarvan.

Alles op een rijtje

  • De resolutie van een digitale foto wordt bepaald door het aantal pixels,
  • De resolutie van een afdruk wordt bepaald door het aantal DPI,
  • De resolutie van een digitale monitor wordt bepaald door het aantal PPI.
  • Een PPI waarde zal in de praktijk overeenkomen met de DPI waarde

Ik hoop dat dit alles een stuk duidelijker is geworden, en als je aan de volgende fotowedstrijd meedoet waarbij gevraagd word om een foto in 300 DPI in te zenden, weet je dat ze geen idee hebben waarover ze spreken. Alleen de afmetingen in pixels is belangrijk.

Tot slot: DPI en kijkafstand

Drukwerk vraagt vaak een resolutie van 300 DPI. Het aantal pixels van de foto uit je camera bepaald dus welke afmeting je maximaal kunt afdrukken. Dat zou nu duidelijk moeten zijn.

Toch zie je vaak afdrukken van enorme afmetingen. Als voorbeeld neem ik een van mijn oude camera’s, die 8,5 miljoen pixels had; een Canon EOS 20D met beelden van 3504 x 2336 pixels.  Ik heb daarmee veel afdrukken te laten maken van 75 x 50 centimeter groot. Met 300 DPI zou ik van die 8,5 mp bestanden maximaal tot een grootte van 29,6 x 19,8 centimeter kunnen afdrukken. De afdrukken van 75 x 50 centimeter die ik liet maken, hebben omgerekend een resolutie van 118 dpi, wat zelfs minder is dan een krantenfoto. En toch is deze afdruk niet slecht, om de simpele reden dat we een poster van deze afmetingen van een grotere afstand zullen bekijken.

Dus, hoe groter de kijkafstand is, hoe minder DPI je nodig hebt. Dit is ook goed te zien bij de krantenfoto: van dichtbij zie je de puntjes waaruit de foto is opgebouwd, van verderaf zie je ze niet meer en ziet de foto er (relatief) goed uit.

Vanaf een goede afstand zie je de puntjes van een krantenfoto niet langer. Vergelijk deze foto maar eens met de versie van dichtbij, welke in het begin van dit artikel te vinden is.
Vanaf een goede afstand zie je de puntjes van een krantenfoto niet langer. Vergelijk deze foto maar eens met de versie van dichtbij, welke in het begin van dit artikel te vinden is.

In principe kan moderne software er tot op zeker hoogte pixels bij verzinnen, maar hier zitten grenzen aan. Met die techniek is het mogelijk om bijzonder grote afdrukken te maken, mits je de foto niet van dichtbij gaat bekijken. Een billboard bekijk je immers ook niet op armlengte afstand.

12 Replies to “Over pixels, resolutie en dpi”

  1. Eindelijk worden deze “problemen”hier eens een keer kort, bondig en goed begrijpelijk uitgelegd en daardoor ook gemakkelijker te onthouden. Dank hiervoor!

  2. helder uitgelegd!!Maar snap het nog niet denk ik, als ik een foto wil laten afdrukken van 1m bij 1meter , dan is het toch voor het beste resultaat 300 ppi nodig?!

    1. Ik zal het proberen toe te lichten.
      Als je een foto van 1 bij 1 meter met 300 ppi wil hebben, moeten we eerst even bepalen hoeveel inch 1 meter is.
      Een meter is 100 centimeter, wat overeenkomt met 100 / 2,54 = 39,37 inch
      Elke inch wil je 300 pixels hebben. Dan zijn er 300 x 39,37 = 11.811 pixels per zijde nodig.
      Je foto zal dan 11.811 x 11.811 = 139,5 miljoen pixels moeten zijn. Dat is 139,5 mp

      Echter, een foto van 1 bij 1 meter ga je niet op dezelfde manier bekijken als een tijdschrift, of boek. Je kijkafstand is vele malen groter, waardoor je niet langer een resolutie van 300 dpi nodig hebt. Je staat te ver af om de details die 300 dpi zou laten zien zichtbaar te maken. Waarschijnlijk zal 150 of zelfs 100 dpi voldoende zijn, maar waar de grens dan exact ligt weet ik niet.

      Ik hoop dat dit nu duidelijker is

  3. Zoals altijd Nando, super goed en, wat mij betreft, simpel uitgelegd.
    Dit moet volgens mij iedereen nu kunnen snappen.

Een (korte) reactie over wat je ervan vindt wordt op prijs gesteld :)